مجله اینترنتی دیتاسرا
امروز شنبه ۲۸ مهر ۱۳۹۷

بررسی هنر بودایی براساس مطالعه‌ی پیشینه‌ی باستان‌شناسی در کشورهای آسیای مرکزی

نمای مطلب

جامعه‌شناسی تاریخی مقاله 3، دوره 6، شماره 3 (ویژه‌نامه)، پاییز و زمستان 1393، صفحه 57-87
بررسی هنر بودایی براساس مطالعه‌ی پیشینه‌ی باستان‌شناسی در کشورهای آسیای مرکزی
رحیم ولایتی‌
آسیای میانه سرزمینی پهناور در قاره‌ی آسیاست‌. در پاره‌ای منابع جغرافیایی و تاریخی دو اصطلاح آسیای مرکزی و آسیای میانه به صورت مترادف بکار رفته‌اند، در حالی‌که و اژه‌ی آسیای مرکزی مفهومی جغرافیایی و آسیای میانه مفهومی دیدگاهی و سیاسی را در اذهان تداعی می‌کند. بعضی از کشورهای منطقه آسیای میانه با کشورما ایران دارای هویت مشترک تاریخی و فرهنگی و حتی زبانی دارند٠ ارتباط تاریخی‌ای که بین ایران و سرزمین‌های و سیع خراسان بزرگ در آسیای میانه از کهن‌ترین دوران‌ها برقرار بوده‌، چنانچه کشفیات باستانشناسی پژوهش‌های تاریخی علاره بر اثبات هویت تاریخی و فرهنگی آسیای میانه‌، نمادهای مشترک تاریخی و فرهنگی و هنری این سرزمین با ایران را نیز معرفی می‌کنده در دوره پیش از تاریخ سفال‌های مرحله‌ی آغازین جیتون با گلی مخلوط با بقایای گیاهی ساخته شده و آنا سفال‌ها در سه محوطه‌ی باستانی ایرانا نیز مانند تپه‌سنگ چخماق شاهررد، تورنگ‌تپه‌گرگان و یارم‌تپه گنبدکاوس به‌دست آمده است‌. در دوره‌ی تاریخی هم از امپراتوری هخامنشی که پس از فتح بیشتر مناطق آسیای میانه بر اساس منابع مکتوب مانند کتیبه‌ها و نقش برجسته‌ها، تعداد حداقل ده ساتراپی هخامنشی به اثبات رسیده‌، مانند ساتراپی آریایی در منطقه‌ی هرات افغانستان و ساتراپی پارت‌ها در شمال خراسان و ترکمنستان و ساتراپی بلخ در دامنه‌های شمالی هندویش و ساترابی ارخوزی در اطراف شهر قندهار افغانستان و ساتراپی سته گیدیه در اطراف ایالت پنجاب پاکستان و ساتراپی خورازمیان در اطراف شهر خیوه و غرب ازبکستان و شمال ترکمنستان و ساتراپی سغد در اطراف شهر خجند تاجیکستان در آسیای میانه رجود داشته است‌ه کشف مجموعه اشیای مختلف درره هخامنشیال از آسیای میانه مانند گنجینه
نفیس جیحون یا مجموعه آرشیو بزرگ اسناد مالی شهر نسا در نزدیکی عشق آباد که مقر سلاطین اشکانی بوده‌، نشان دهنده ارتباط عمیق فرهنگی و سیاسی ایران باآسیای میانه بوده است‌ه در درره‌ی های بعد تا درره‌ی ساسانیالا نیز بسیاری از مناطق آسیای میانه تحت حکومت مرکزی ایران بوده اند، و پس از و رود اسلام به ایران در فاصله‌ی کوتاهی‌، خراسان بزرگ و آسیای میانه نیز زیر پرچم اسلام زندگی کرده و مرزبانان تمدن اسلامی در مقابل یورش مهاجمان بوده‌اند. همچنین در دوره‌ی سامانیان شهرهای خراسان بزرگ مانند مرو، نیشابور، بلخ و هرات و بخارا و سمرقند پایگاه فعالیت‌های پژرهش‌های علمی و معارف دینی شد و در بخارا، پایتخت سامانیابا، و نیز سمرقند علمای بزرگی سربرآرردند که تالیف‌های بسیاری در علوم مختلف پدید آورده‌اند.
.2 تعریف مسئله
این مقاله سعی دارد تا منشا هنر بودایی را که تصور می‌شود شمال هند است‌، در آسیای مرکزی به‌ویژه در کشورهای آسیای میانه یعنی در کشورهای ازبکستان و ترکمشان و تاجیکستان و خوارزم ردیابی و چگونگی رشد، توسعه و گسترش آن را پیدا کند. در شهرهای مختلف این منطقه از بامیان افغانستان گرفته تا افراسیاب سمرقند و تا شهرهای تاجیکستان و شهر مرو ترکمنستان‌، یافته‌های باستان‌شناسی حضور این هنر در این منطقه را به اثبات می‌رساند. براساس منابع مستند، به‌ویژه به زبان چینی‌، فرهنگ کوشانی بودایی از قرن سوم ق‌.م با هدف گسترش دین بودا در باختر شروع و بعدها حکومت مقتدر کوشانی در منطقه تاسیس میلادی ادامه داشته است‌. بررسی تاریح حصور سشابیان در اسیای میانه
.1-3 کلیاتی درباره‌ی حضور کوشانیان
دولت موریای هند در اواسط قرن سوم ق‌.م‌ه سعی کرد دین بودایی را در باختر گسترش دهده دولت یونانی باختری از این نفوذ دینی جلوگیری نکرد؛ زیرا می‌خواست خود را در ثروت هند شریک سازده از این رو دین بودایی جای دین زرتشتی را آرام آرام در آسیای میانه گرفت‌.
کوشانی‌ها با تشکیل دولتی مستقل‌، تمدنی جدید را در تاریخ باختر رقم زدنده کانیشکا مقتدرترین پادشاه کوشانی در 20 آ میلادی پایتختش را از باختر به بگرام و کاپیسا انتقال داده این سلسله تا 220 میلادی دوام آورد، که گرایش خاصی را در سیطره سیاسی و مذهبی هند داشتنده یکی از قوی‌ترین حکومت محلی کوشانی‌ها، دولت کابلستان بود که برکاپیسا در جنوب هندویش تا سواحل سند تسلط داشت‌. زبان پادشاهان کوشانی ختنی و تخاری بود که این در زبانا با هم تفارت کلی داشتند (‌تالبوت رایس‌، 372 آ٠ .(88
.2-3 عوامل گسترش دولت کوشانیان در آسیای میانه
عمر و دوام حکومت یونانی بلخ در حدود 170 ق‌.م به پایان رسید. اطلاعات پراکنده‌ای که متخصصان این دوران جمع‌آوری کرده‌اند، گواهی می‌دهد که با وجود درخشش دولت یونانی در بلخ و موفقیت نظامی آن در عمل با مشکلات داخلی فراوانی مواجه بوده است‌ه یونانی‌هایی که به دور از میهن اصلی خود در این منطقه حکومت می‌کردند، از نظر تعداد، نسبت ناچیزی را در برابر ساکنان آن تشکیل می‌دادند. از سویی‌’ نفاق و اختلاف میان نیروهای حاکم‌، سبب بروز کودتاهای پی‌درپی توسط قدرتمندان حاکم‌، برضد یکدیگر و برای ساقط کردن دولت آناها به‌رجود س‌آمد که باعث ضعیف شدنا درلت آناها شده بدرنا ش‌دید ریشه‌ی تضادهای اصلی و ضعف حکومت یونانیان بلخ را باید در مخالفت نیروی عظیم مردم بومی در قبال فاتحان جست‌وجو کرده با این‌حال ضربه نهایی و قطعی که منجر به از میان رفتن تسلط یونانیان بر منطقه گردید مربوط به جنگ‌های قبیله‌های چادرنشین است که از ناحیه‌ی شمال‌شرقی آمده بودند و می‌خواستند راهی را به‌سوی آسیای مرکزی بگشایند
.4 بررسی ارتباط ایران با کوشانیان در آسیای میانه 1-4 ارتباط فرهنگی ایران و آسیای میانه

ارتباط و پیوندهای عمیق فرهنگی و تاریخی که بین ایران و سرزمین وسیع خراسان بزرگ ‌اسیای میانه‌ از کهن‌ترین دوران‌ها برقرار بوده‌، مشاهده می‌شود. عوامل اصلی ارتباط فرهنگ
ایران را می‌توان از دوره‌ی امپراتوری هخامنشیان‌، و دوران ساسانیان‌، و نیزحملات مغول به ایران وحاکمیت دوره‌ی صفوی جست‌وجو کرد. چنانچه فرهنگ‌های باستانی و شناخته شده‌ی پیش از تاریخ آسیای میانه از دوره‌ی پارینه سنگی تا آخر و تمدن‌های دوره‌ی تاریخی از درره‌ی مادها تا آخر درره‌ی ساسانیان و ارتباط و پیوند تمدلا اسلاس در ابعاد مختلف معماری و شهرسازی و سفال‌گری و خط و نقاشی و غیره با تمدن مستقر در سرزمین ایران نشان می‌دهد. بطوری که شباهت زیاد سفال‌های به‌دست آمده از حفریات باستان‌شناسی عصر مفرغ ترکمنستان با سفال‌های تپه سیلی کاشان نیز نشان دهنده‌ی چنین ارتباط فرهنگی گسترده وعمیق فلات مرکزی ایران در این دوره با آسیای میانه می‌باشد. یا مجموعه اشیای مختلف درره هخامنشیالا کشف شده از آسیای میانه به‌نام گنجینه‌ی نفیس جیحولا، موزه‌ی بریتانیا وآرشیو بزرگ اسناد مالی شهر نسا در نزدیکی عشق‌آباد ترکمنستان که مقر سلاطین اشکانی بوده‌، نشان دهنده‌ی ارتباط عمیق فرهنگی و سیاسی ایران با آسیای میانه بوده است

.2-4 ساتراپی‌های هخامنشی منطقه آسیای میانه
تاریخ آسیای میانه برای ایران درحقیقت با انعکاس فتوحات کورش در این منطقه‌، آغاز می‌شود و در دوره‌ی داریوش گسترش نفوذ حاکمیت سیاسی ایران به اوج خود می‌رسده چنانچه ملل تابعه‌ی این منطقه عبارت بودند از: ساتراپی‌های آریا و پارت‌، بلخ یا باکتریای‌، سغدو ساتراپی آراخوزی و ساتراپی زرنگیه‌ای‌، سته گیدیه‌ای و خوارزمی و دو ساتراپی سکایی‌ه داریوش در کتیبه‌ای پیدا شده از شوش می‌گوید: این‌ها ملل تابعه‌ی بیرون از پارس حکومت من هستند
شده است‌ پارت‌ها که در نواحی جوب شرقی دریاچه خزر زندگی می‌کردند. قسمتی از این منطقه در دشت گرگان جزو استان گلستان در شمال‌غرب ایران بوده و قسمتی دیگر جزو کشور ترکمنستان بوده است‌. ساتراپی بلخ یا باکتریای‌: بلخی‌ها یا باکتری‌ها در دامنه‌های شمالی کوه‌های هندویش تا اکسو یا همان سیحون و آمودریای امررزی در آسیای میانه قرار داشته است‌. در کسه‌ی بیستونا از فرماندار یا حاکم بلخ یا باکتریا به‌عنوان یکی از دو ساتراپ‌، یا اداره کننده‌ی ساترابی‌ها نام برده شده است‌. ساتراپی سغد: موقعیت جغرافیای ساتراپ سغد در منطقه‌ی دوری در شمال‌شرق قلمرو هخامنشیان و در ناحیه جنوب دریای آرال و بین رودخانه‌های اکسوس [‌امو- دریای امروزی‌) و جاگسارتیس . قرار داشته است‌. درتطبیق موقعیت جغرافیای جدید این همان خطه ازبکستان و تاجیکستان امروزی ساتراپی بزرگ آراخوزی در جوب‌شرقی قلمرر هخامنشیانا قرار داشته‌، احتمالا منطقه پنجاب در پاکستانا و بخش قندهار افغانستابا امررز بوده است‌ه اشمیت هم نقش نماینده‌ی قوم آراخوزی شماره‌ی 10 حمل کننده‌ی تخت شاهی مقبره‌ی داریوش اول در نقش رستم را شناسایی کرده است‌ ساتراپی زرنگیه‌ای که تا منطقه فراح در افغانستابا امتداد داشته و تا بخش شمالی استاباهای نیمررز حلمالا و ارررزگانا در افغانستان ادامه پیدا س‌کرده است‌ درفهرست‌های رسمی با عنوان “‌“ تتوگود '' و یا تتکودیه آمده است‌ه تتگوش اسم دهیوش یا ساتراپی است که این قوم نام خود را از آن گرفته بود. ساتراپی ستاگدی‌ها سرزمین همجوار مشرق گنداره یعنی پنجاب بوده که در مسیر ررد سند با گنداره همسایه بوده است‌.
تاثیر وجود زبان مشترک بین اقوام ایرافی با سایر اقوام آسیای میانه
زبان نوشتاری هپتالیان در آسیای میانه فارسی میانه بوده‌، این قوم که در ناحیه بالای جیحون کشوری را بنیان نهادند. ولی از 565 میلادی از قوای مشترک ساسانی و ترکان شکست خوردند. همچنین سغدیان که در مرکنده «سمرقند) استقرار داشتند و ایرانی الاصل بودند و از زمان داریوش اول تابع دولت ایران قرار گرفتند. زبان سغدی که از زبان‌های معروف آسیای میانه است‌. همچنین‌، تاجیکستال در درراا پیبثن از اسلام جزئی از حاکمیت ایران بوده پس از اسلام‌، سرزمین خراسان بزرگ از جمله تاجیکستان زنده کننده‌ی فرهنگ ایرانی و به و جود آورنده‌ی زبان فارسی دری بود که جانشین زبان پهلوی شد. با وجودی که ایران و تاجیکستان و مناطقی از سمرقند و بخارا و فرغانه مرز مشترکی ندارند، اما زبان فارسی به‌صورت زبان رسمی مردم منطقه‌های یاد شده است‌. زبان مردم خوارزم که اکنون بخشی از جمهوری خود مختار قراقالپاق در کشور ازبکستان به‌شمار می‌رود، زبان مخصوص خوارزمی بوده‌، اما در عصر اسلامی واژه‌های زبان دری فارسی و عربی چنان نفوذ کرد. به‌طوری که در قرن دوازدهم‌، تمام احکام و فرمانهای حکام خوارزم به فارسی صادر می‌شده است‌، و بسیاری از شاهان و شاهزادگان و امیران خوارزم به زبان فارسی از خود اشعار به ویژه رعیات باقی گذاشته‌اند. رتکمیل 3833,,1..: [‌٠ (103 در دوره‌ی حکومت سامانیان که یکی از برجسته‌ترین دوره‌های تاریخ ایران و آسیای میانه بوده است‌. در این دوره‌، شهرهای خراسان بزرگ مانند مرو، نیشابور، بلخ وهرات و بخارا و سمرقند، پایگاه فعالیت‌های پژوهش‌های علمی و معارف دینی شد و در بخارا، پایتخت سامانیان و نیز سمرقند علمای بزرگی سر برآوردند که تالیفات بسیاری در علوم مختلف پدید آمد. ازسوی دیگر در عهد سامانیان و به تشویق این سلسله‌ی ایرانی‌، زبان و ادب فارسی جدید شکوفا شد و آثار فراوانی به نظم و نثر فارسی پدید آمد.

.4-4 بررسی چگونگی ارتباط ایران با کوشانیان در آسیای میانه
امپراتوری کوشانی نام امپراتوری همسایه‌ی شرقی اشکانی است که توسط قوم کوشان بر آسیای میانه و شمال هند فرمان‌روایی می‌کردنده قلمرو کوشانیان در سده‌ی سوم میلادی به دست ساسانیان افتاد. قوم کوشان را با تخاریان مرتبط می‌داننده در این امپراتوری‌، دین بودایی رواج داشت و تندیس‌های بودای بامیان یادگاری از آن دوره است‌. بعدها، قندهار و پنجاب به
دست یک سلسله از طایفه‌ی یوئه‌چی افتاد که آنها را از نژاد سیا می‌دانند و معروف به کوشانیان هستند. پادشاهان کوشان تمام قلمرو یوئه‌چیان و تخاریان را با بخش بزرگی از سرزمین سکاها به تصرف خویش درآرردند J عاقت بعد از سال 125 م این کشور به پادشاهی بنام کانیشکا تعلق گرفت‌، که در ادبیات بودایی شهرتی فراوان دارد و از مبلغان و معتقدان مومن دیانت بودایی بوده است‌. (کریستن‌، (هم‌1ر3ن67 :د44 مهم‌ترین منبع مربوط به تاریخ پادشاهی کوشانیان سکه‌های شاهان کوشانی می‌باشده این سکه‌ها، اطلاعات جامع و کاملی در مورد پادشاهانا کوشانی ارائه س‌دهنده (‌بلینتیسکی (1ا3ت8 :1د364 رلایت یا استانا تخار در شمال افغانستان از مناطقی است که تخارها یا کوشانی‌ها نام خود را به او داده‌اند و مردم این استان از بازماندگان کوشانی‌ها می‌باشند که زبانشان فارسی و خود را تاجیک می‌نامند. اردشیر اول ساسانی پس از تسخیر سگستان و مرو و خوارزم و بلخ‌، قدرت خود را برنواحی شرقی نیز بسط داد. پادشاهان کوشان از دره‌ی کابل و پنجاب و میران، سفیرانی به‌حضور او فرستادند و او را به پادشاهی شناختند. در زمان شاپور اول برادر او، پیروز، به حکومت کوشان گماشته شد و لقب پادشاه بزرگ کوشان داشت‌.
4 شاپور دوم لازم دید که از جانب حدود شرقی کشور نیز تکلیف خود را با کوشانیان‌، که مداخله‌های آن‌ها ممکن بود مانع از توفیق در کار روم باشد، روشن کند. در اینجا نیز بخت با و ی یار شد؛ زیرا ضعف کوشانیان‌، سرزمین آن‌ها را که یک‌بار نیز در مقابل پدرش‌، هرمز دوم‌، تسلیم شده بود، در سال 375 میلادی به قلمرو شاپور درآورد و کوشان از آن پس تا دوران بهرام دوم که هیاطله (هفتالیان‌) در آن حدود غلبه یافتند، یک ایالت ایرانی شده (‌زرین کوب‌، (که‌4ا49:1364 سکه‌های معروف به سکه‌های سکایی و ساسانی که از طرف نواب سلطنت قسمت شرقی دولت ایران ضرب شده‌، حاکی از این است که تا زمان بهرام دوم این ایالت بزرگ در زیر فرمان یکی از شاهزادگان سلطنتی
طبری نوشته است که بهرام‌گور که از 421 میلادی تا 438 میلادی پادشاه ساسانی بود، با ترک‌ها جنگیده است‌. فردوسی هم از شکست ترک‌ها بدست بهرام گور سخن گفته است و این درحالی است که در زمالا بهرام گور هنوز ترکابا به این ناحیه نیامده بودند، بنابراین درباره‌ی کدام ترک‌ها سخن رفته است‌؟ تاریخ‌دان ارمنی نیز به نام یگیشه و ارداپت خبر می‌دهد که یزدگرد دوم ناگهان به کشور خیانیان تاخت که آن‌ها را کوشانیان هم سگویند. خلاصه دو مآخذی که اصلا هیچ ارتباطی با هم ندارند، خیانیان را با کوشانیان پیوند داده‌اند و این امر ثابت می‌کند که جداکردن خیانیان از کوشانیان امکان‌پذیر نیست‌. در مآخذ زبان پهلوی و زرتشتی‌،
از دوره‌ی استقرار و حکومت کوشانیان بودایی در آسیای میانه حداقل چهار نوع اثر هنری باقی مانده که در پژوهش‌های باستان‌شناسی کشف و معرفی شده است‌٠ .1 نقاشی‌، مینیاتور پردازی و آثار ترسیمی‌، .2 آثار معماری که بیشتر عبارتند از معماری معابد بودایی‌، .3 هنر پیکرسازی و تندیس گری بودایی‌، .4 هنر زیورالات و جواهرات کوشانی‌های آسیای میانه‌.
الف‌. توصیف نقاشی بودایی در آسیای میانه‌ه تصاویر بودایی در نقاشی یاد بودی آسیای
میانه‌، بیبثن از همه به چبثم س‌خورنده نمایش‌های بودا در صومعه‌های فیض تپه و قره تپه از الگوهای هندی پیروی می‌کنند. در آثار بوداییان غیر روحانی چنین نیست‌، چنان‌که بخش زیرین یک ترکیب دیواری در فیض تپه گروهی از پرستندگان را در پوشاکی مرکب از خفتان نقشدار کوشان‌، تنبان گشاد و کفش نرم نشان می‌دهد، پاره‌ای از صحنه‌ای دیگر، زنانی را در پوشاک مواج و ریزان به نمایش می‌گذارد، و باز پاره‌ای دیگر هدیه دهنده‌ای را به تصویر می‌کشد که نیمرخ مشخص و آرایش موی سرش رومیان اوایل امپراتوری را در ذهن بیننده متبادر می‌کنده همچنین نقاشی‌های درون کاخ خالچیان معابد باختری و سراهای مسکونی دالورزین تپه نشان می‌دهد. که هنرمندان می‌کوشیدند فرد را منعکس سازند و تنوع گسترده‌تری در گونه‌های قومی متفاوت آسیایی را نشان می‌دهد: مردی با چهره‌ای که به تمامی دیده سشود، و خطوط چهره منظم‌، چشمال درشت و موی آراسته به شیوه یونانی‌- باختری آنا دوره دارد. (‌پوگاخپکوا و خاکیموف‌[‌٦‌[ (91 :‌1‌ در طی دوره‌ی باستانی متاخر (‌سده‌های دوم و سوم‌) حالتی کلیشه‌ای بر تصاویر حاکم شد؛ بدین‌سان‌، مثلا زنان معروف به «بی‌بی‌های دل‌» در نقاشی‌های توپراک قلعه بدون شک اهل خوارزمند، ولی نیم‌رخشان فاقد هرگونه ویژگی فردی است‌ه موضوع اولیه این نقاشی‌ها جنبه‌ی غیردینی دارده شخصیت‌های ارائه شده عبارتند از:
بررسی هنر بودایی براساس مطالعه‌ی پیشینه‌ی ... رحیم ولایتی
بانوان نجیب‌زاده‌، خدمت‌کاران‌، یک نوازنده‌ی چنگ، یک خوشه‌چین‌، یک جوان حامل تعدادی طومار و نیز عناصری چون یک جنگل نی و بیر’ یک رئد روان و ماهیانی در آبن‌یز در این
تصاویر به چشم می‌خورنده دوره بین سده سوم و اوایل سده‌ی پنجم شاهد نقطه عطفی شد، و آن هنگامی بود که هنرهای تزیینی آسیای مرکزی در عین حفظ پیوندهای خود با عصر باستان‌، الگوهای باستانی را دگرگون کردند و به ایجاد آن چیزی پرداختند که سرانجام در دوره‌ی فئودالی به شکل‌های معین شمایل پردازی و سبک خاص هنری مبدل شد. (‌همان منبع‌)
ب‌ه توصیف معبد بودایی‌: مهم‌ترین اثر معماری بودای در ا}‌سیای میانه معابد بودایی یا استوپاست که از دو قسمت مساوی تشکیل یافته است‌. هر قسمت به شکل یک چهارگوشه با طول حدود پنجاه متری به هم چسبیده‌اند و بوسیله‌ی یک گذرگاه به هم مربوط هستند و هر قسمت روی یک طرح چهار ایوانی بنا شده‌اند. استوپا شناخته شده‌ترین و ا}‌شکارترین علامت بودائیسم است‌؛ این نماد حامل یادگارهای باارزشی است که برای احترام به بودا و سایر شخصیت‌های مذهبی پدید امده‌اند. یکی از برجسته‌ترین استوپاها استوپای سانچی .;,..د.1 این بنا اولین نشانه‌ی ملموس مذهبی است که بعد از
تولد بودا به‌کار گرفته می‌شود و همانند علامت خیره کننده‌ای است که پیروانش را برای اولین‌بار به
خود جذب می‌کند؛ بنابراین استوپا به‌وسیله‌ی یک حجم معماری خارجی که شامل راهروها و معبدهای کوچک و تعداد زیادی نمازخانه‌های کوچک به‌وسیله‌ی یک ایوان به طرف استوپا رخ گشوده‌اند در برگرفته شده است‌
هنر پیکرسازی بودایی در دوره‌ی بین سده ی نخست ق‌.م و سده‌ی نخست میلادی چند مرکز عمده‌ی تندیسگری در آسیای مرکزی و جود داشتند؛ مثلا در خالچیان عمدتا لوح‌های برجسته‌ی منقوش از گل رس تولید می‌شدند که به‌صورت اجزای ترکیب‌های دیواری استفاده می‌شدنده مضمون اصلی در این سلسله‌ی تصویری‌، تجلیل از سلسله‌ی حاکم شاهان کوشانی است‌ه صحنه‌هایی که به تصویر در آمده‌اند، مجالس ضیافت در دربار و صحنه‌های جنگ را در بر می‌گیرنده در طی نخستین سده‌های این دوره‌ها تندیسگری باختری در التزام موج بودیسم فرارسیده از هند به شدت تحت تاثیر نفوذهای نو قرار گرفت‌. درنتیجه‌، تندیس‌ها و نقش برجسته‌های ایرتم و ترمذ کهن از الگوهای بودایی پیروی می‌کنند، البته این پیروی با افزودن بخشی از سنت تندیسگری محلی نیز همراه است‌ه (‌پوگاخپکوا و (124پکو:1372 (1
ده هنر زیورالات رص‌اهرات کوشانی‌های آسیای میانه‌“ هندرسکاها یا همال کوشانیان که بیشتر با این نام شناخته می‌شوند، به‌صورت فرمانروایان بلامعارض در شمال‌شرقی باکتریا باقی ماندند و نخست با پارتیان و سپس با ساسانیان به رقابت پرداختند و از تجارتی که در طول راه ابرایشم انجام س‌گرفت ش‌رتمند شدنده اما همچنالا جامه‌های بدری نیاکابا خود را برتن می‌کردند، هر چند با افزودن جواهر بر آن جامه ها بر ارزش آن‌ها می‌افزودند؛ زیرا مردم باکتریا به آباها آموخته بودند که از اشیای تجملی ق زینت‌آلات شخصی لذت ببرند

.6 بررسی هنر کوشانیان در ازبکستان
شهر ترمذ کهندر چند کیلومتری شهر جدید “‌“‌ترمذ“‌“ در جنوب ازبکستان به عنوان مرکز اصلی استقرار بودیبببم در آسیای میانه نقشی مه در ش‌رچ این آیین در منطقه داشته است‌ه آیین بودا از قندهار، کوه‌های هندویش و شمال افغانستان به ترمذ و ارد شد و معابد فیاض‌تپه‌، قره‌تپه و همچنین استوپای زورملا باقی‌مانده از مجموعه استوپاهای منفرد در شهر کهن ترمز، امروز یادگاری از آئین بودا بر پیکر این سرزمین است
بررسی باستان‌شناسی ناحیه‌ی سرخان دریا منطقه‌ی ترمذ، آیرتم‌، قره‌تپه
گزارش‌های باستان‌شناسی در ترمذ آثار اوایل دوره‌ی کوشانیان را معرفی می‌کند. براساس گزارش کشفیات اخیر آلبائوم در کوچک‌تپه و اقع در شمال ترمذ تاریخ باختر را چندین قرن عقب برد. در این محل علاوه بر اشیای آهنی‌، سر پیکان و گاردهای برنزی نیز کشف شد. ترمذ باستانی لاحدود ده کیلومتری ترمذ کنونی‌) در کنار آمودریا و اقع شده است‌. تاریخ آن به قرن سوم یا دوم ق‌.م می‌رسده احتمالا یکی از شهرهایی بوده است که دمتریا نامیده می‌شده است‌. این شهرها نام خود را از نام حکمران باختر موسوم به دمتریوس 39) [‌- 1‌67‌ ق‌.م‌) گفته‌اند. به‌تازگی تعدادی سکه از آیرتم به‌دست آمده که دلیلی است بر اینکه این شهر قبل از دمتریوس‌، دایر و آباد بوده است‌. این شهر که در راه بلخ به سمرقند واقع شده به صورت پایگاهی در مسیر راه کاررابا رر هند و افغانستال به ش‌کستابا شرقی و چین بوده است‌ه ( :1372%;..1,.3 (179 نخستین بار در سال 1927 م بررسی در این محل توسط ب‌. •*:ی’ دنیی آغاز شد و سپس م‌ه ماسون آل را پیگیری کرد که موفق به کشف قلعه‌ی بزرگی شده معمولا نام ترمذ با نقش‌برجسته‌هایی مشهور، که از سنگ آهک ش‌اشده شده‌اند و از شهر آیرتم راقع در هیجد٥ کیلومتری ترمز به‌دست آمده‌اند، شناخته می‌شوند. این نقش‌های برجسته متعلق به اوایل دوره‌ی کوشانیالا و یا احتمالا قرنا ارل میلادی است‌ه در این نقش‌های برجسته‌، مردال و زنانا جوانا در میان شاخ و برگهای کنگر نشان داده شده‌اند، و به وسیله‌ی نوازندگانی که مشغول نواختن
آلات سسیقی متدارل در آسیای میانه است سرگرم هستنده نقبثن‌های مزبور اصولا بازتابی از هنر قندهار است که نشانه‌هایی از هنر هلنی و بومی را می‌توان در آن‌ها ملاحظه کرده براساس احتمالات اثبات نشده این نقش‌ها به معبدهای بودایی تعلوا داشته انده (همانا منع‌)
.2-6 فیاض تپه

در این تپه‌، نشانه‌ی بودایی محوطه شامل دو قسمت جدا از هم معبد و استوپا می‌باشد، بخش معبد فضایی چهارگوش با ابعاد متر بوده و خود مشتمل بر سه قسمت صومعه) مرکزی‌)‌، محل اقامت و آموزش رهروان شمالی‌) و محل نگه داری اشیاء و فضاهای خدماتی (قسمت جنوبی‌) می‌باشد. قسمت اصلی معبد را صومعه‌ای شکل گرفته در اطراف حیاط مرکزی به ابعاد 30¤20 متر تشکیل می‌دهد. این حیاط مرکزی در چهار سمت با ایواناهایی ستوندار محصور است و دیوارهای آنا براساس آثار کشف شده در حفاری‌های سال‌/‌/وآ منقوش به نقاشی دیواری J مجسمه‌های کوچک بود٥ اسبتاه استوپا در این معبد از نوع استوانه‌ای و از آجر خشتی بوده است و با تصاویری از لتوس منقوش بوده است‌. استوپا در اینجا در داخل مجموعه‌، رلی جدا از صومعه بنا گشته
.3-6 دیر بودای قره‌تپه
در گوشه‌ی شمال غرب ترمذ در محلی به نام قره‌تپه بقایای یک دیر بودایی کشف شده گفته می‌شود این دیر در آغاز قرن دوم م‌. بنا شده بود و در قرن چهارم م‌ه متروک شد. در سال 961 آ م‌ه استاریسکی بنای دیر را از طرف موزه ارمیتاز و با کمک‌های فرهنگستابا علوم ازبک و با همکاری موزه‌ی هنر مردمی شرق مسکو بررسی شده این بنا از صخره‌ی بزرگی تراشیده شده است‌ه این روش ساختمانی ویژه‌ی هندی‌هاست و در مناطق شمالی هند و کش یک استثنا به شمار می‌روده از قره تپه علاوه بر سکه‌های کوشانیان و همچنین نقش‌های دیواری که در وضعیت بسیار بدی باقی مانده‌انده نقش‌های برجسته گچی و بقایای تندیس‌های بزرگی‌، که یاد ا-‌رر نمونه‌های قند هار و شمال افغانستان هستد نیز به‌دست آمده است‌
از دیگر معابد بودایی به‌جای‌مانده در یک کیلومتری جنوب فیاض‌تپه واقع شده است و شامل یک حیاط مرکزی بزرگ به همراه فضاهایی در اطراف آن‌، یک استوپا جدا از این مجموعه‌ی و دو مجموعه غار کن با فاصله در بلندی‌های غرب و جنوب این فضاها برای اسکان دائم یا سقت تارک دنیاها و زرار معبد است‌. حیاط مرکزی در این مجموعه نیز فضای اصلی معبد است و با ایوان‌هایی محصور شده است‌. استوپا در اینجا در داخل مجموعه قرار گرفته و از پایه‌ای چهارگوش با چهار ستون و بدنه‌ی استوانه‌ای تشکیل شده است‌.‌ که بر سر راه بلم و سمرقند است‌، در
دوره اسلامی نیز آباد بود و آثار متعدد آن در این دوره مطالعه و بررسی شده است‌. کاوش‌های آلباس‌م در بالالیک تپه نیز سبب به یافتن آثاری از فرهنگ کوشانی شده سمرقد جدید، در حاشیه‌ی رودخانه‌ی زرافشان‌، که روزگاری پایتخت امیرتیمور گورکان بود و افراسیاب نامیده می‌شد، پس از و یرانی شهر قدیم به دست مغول در کنار سمرقند قدیم بنا شد. افراسیاب‌، که احتمالا ارلین بنای آن در قرن بوده و سپاه اسکندر نیز آن را تخریب کرده بود، در دوره‌ی هیاطله (‌هپتالیان‌، هونها) بازسازی شد و به‌صورت شهری آباد درآمده کاوش شهر قدیم افراسیاب از 1‌875یا م‌. آغاز شد؛ ولی شروع کاوش‌های علمی دقیق در این شهر از 1‌958ا م‌. و زیر نظر شیشکین‌، باستان‌شناس ررسی بوده است‌ه در این شهر آثار معماری و نقاشی‌های دیواری هنرمندانه‌ای کشف شد که شناخت تاریخ قدیم منطقه را آسابا کرد. این نقاشی‌ها عموماً
از قرنا هفتم میلادی برجای مانده است

خانم ج‌. پوگا چنکووا موفق به کشف اثار مهمی از خالچیان شد. بررسی‌های باستان‌شناسی در این ناحیه از 1‌95901, م‌ه تحت نظارت موسسه‌ی هنرهای فرهنگستان علوم ازبکستان آغاز شد. کشفیات عبارت بود از بقایای یک شهر باستانی که گفته شده است‌، قدیمی‌ترین طبقه‌ی استقراری ان متعلق به قرن چهارم ق‌.م و بقایای یک کاخ بزرگ متعلق به نیمه‌ی دوم قرن اول ق‌.م بود. دوران افول ا}‌بادانی شهر از قرن سوم م‌. اغاز شده که کاخ مزبور در قرن چهارم م‌. یعنی همزمان با انقراض امپراتوری کوشانیان و احتمالا ویران شده آثار به‌دست آمده از خالچیان عبارت بودند از سکه ها، پیکرک‌ها، استودان‌ها، سفال‌، نقش‌های دیواری و مهم‌تراز همه تندیس‌ها. تعداد زیادی از سکه‌هات متعلق به دوره‌ی قبل از کوشانیان‌، کوشانیان‌، ترک‌های سغدی و جدیدتر بوده است‌ه نگاهی گذرا به تندیس‌های خالچیان حتی توسط افراد غیرمتخصص جذابیت طبیعی این اثار برجسته‌ی هنری را مشخص می‌کند. (‌فرامکین‌، (قا1ی‌3ا72:185 نقاشی‌های دیواری کام خالچیان به‌صورت قطعه‌های کوچک باقی مانده‌انده این نقاشی‌ها نشان دهنده‌ی شکوه و عظمت باستانی دوره‌ی خود هستند.
برخی از این نقاشی‌های دیواری صرفا تزیینی هستند مانند گل‌ها، پیچک‌ها، میوه‌ها و غیره‌. برخی دیگر هیکل افرادی هستند که بعضی از آن‌ها به سبک غربی نقاشی شده‌اند. نگاهی گذرا به تدیس‌های به‌دست آمده از خالچیال ازبکستال جذابیت طبیعی آناها 1مشخص می‌کند. این سرها که تقریباً به اندازه‌ی طبیعی و با گل رری قالب‌های نیی ساخته شده‌اند، چهره‌ی طبقات گوناگون اجتماع را نشان می‌دهند. همه‌ی تندیس‌های خالچیان افراد معمولی را نشان می‌دهد. هر چند خانم پوگاچنکوا عقیده دارد که این مجسمه‌ها افراد معمولی یونانی‌، رومی‌، پارتی و هندی‌انده (همالا منع‌)

این تپه درچهار کیلومتری جنوب‌شرقی آنگور واقع شده است‌ه این کاخ مانند بسیاری از محل‌های باستانی این منطقه متعلق به دوره‌ی کوتاهی است که به‌خوبی توصیف شده است‌. این دوره از اواخر قرن پنجم م‌. تا اوایل قرن هفتم م‌ه ادامه داشته است‌. در نقاشی‌های دیواری بالالیک تپه برخلاف نقاشی‌های پنجکنت که صحنه‌های گوناگونی به تویر کشیده شده‌اند، ویژگی‌هایی ملاحظه می‌شود که از جمله گویا بودن آنهاست‌ه در این صحنه‌ها مردان بدون ریش و زنانی تصویر شده‌اند که صورت گردی دارند و لباس‌های عالی پوشیده‌اند و با جواهرات خودرا آراسته‌اند. هریک از اشخاص این صحنه نقاشی یک جام یک ساغر، یک آیینه و کاردی در دست دارنده این‌ها بانقاشی‌های افراسیاب و رخشا و پنجکنت و ترکستان چین شباهت بسیار نزدیکی دارنده به احتمال زیاد نقاشی‌های بالالیک تپه نشابا دهنده ق یژگی‌های زندگی طبقه‌ی حاکم هیاطله در نیمه اول قرن هشتم م‌. یعنی قبل از اینکه تحت تسلط ترک‌ها قرار بگیرند، بوده است‌ه به نظر می‌رسد، نقاشی‌های دیواری و اشیای به دست آمده از بالالیک‌تپه‌، به‌رغم حور چند عنصر بودایی در آله‌ها ارتباطی با هنر آیین بودایی نداشته باشد و مح »‌تواند یک هنر بومح » را معرفس » کند.
کاخ یا قصر بالالیک‌تپه مانند سایر قصرها و قلعه‌های دفاعی در تمامی آسیای مرکزی ارباب‌های روستایی هستند که از شکل کلی و یکسانی برخوردار هستند. بیشتر این خانه‌های
دفاعی که مورد بررسی قرار گرفته‌اند. خصوصیات زیر را دارند: محل مخصوص زندگی برروی کرسی یا پایه‌ای دست ساز بنا شده است‌؛ به ویژه مشخص‌ترین شکل بنا در این زمینه عبارت است از بنای بالالیک تپه در پانزده کیلومتری شمال شهر ترمذ. این بنا (-ن7*0 متر مربع مساحت دارد که برروی پایه‌ای به ارتفاع شش متر ساخته شده است‌. جالب‌ترین قسمت آن عبارت است از یک اتاق کوچک که طول هر ضلعش 4/85 متر است و دور تا دور آن سکویی از کاهگل ساخته شده است‌ه اینجا اتاق پذیرایی است و باتوجه به طرح و تزئینات نقاشی دیواری آن تنها اتاق عمده‌ی خانه به شمار می‌رود.
موضوع نقاشی‌های بدست آمده از بالالیک تپه عبارت است از مراسم مهمانی تشریفاتی‌، که در این مراسم‌، تعداد زیادی شرکت کننده حضور دارند، نقاشی‌ها روی دیوار سه جانب اتاق محفوظ مانده‌اند، در مجموع چهل و هفت تصویر مرد و زن با جامه‌های مجلل و مزین به گل و بوته‌ی چند رنگ در آنجا وجود دارد. پیکره‌های مزبور دو ردیف دارند: در قسمت جلو مهمان‌ها درحالت‌های مختلف‌، برخی چهارزانو، بعضی لم داده و در پشت آباها با اندازه‌های کوچک‌تر خدمت‌کارابا در حالی‌که بادبزن‌های بزرگ در دست دارند، کشیده شده است‌ه آنها در یک دست یک جام یا کاسه دارند و در دست دیگر تعدادی از آلاها یک شئی گرزی که در انتای یک شاخه قرار گرفته دیده
می‌شود. مردها هریک خنجری با غلاف تزئینی و با غلاف‌های دیگری که و سایل آرایش را در بر دارند، در کمرشان دیده می‌شود.
.6-6 افراسیاب سمرقند مهم‌ترین محوطه‌ی باستافی کوشانیان در ازبکستان
ناحیه‌ی افراسیاب‌، بخش باستانی و قدیمی سمرقند، در قرن ششم یا پنجم ق‌.م بنا شده باشد. در سال 329 ق‌.م به و سیله‌ی سپاه اسکندر بشدت آسیب دیده و پس از انقراض امپراتوری کوشانیان شهر، غارت و به شدت ویران شد. در فاصله‌ی قرن 5 تا 7 م‌. در دوره‌ی هیاطله و در دوره‌ی فرمان‌روایی ترک‌ها به‌صورت یک شهر باشکوه درآمده در سال 12ر20یا افراسیاب درنتیجه‌ی حمله‌ی مغول به رهبری چنگیزخان مجددا و یران شده پژوهش‌های باستان‌شناسی در این محل که از سال 880 [ م‌. آغاز شده بود تا سال 1‌958نا م‌. ادامه یافت‌. یافته‌های این پژرهش‌ها عبارت بود از چند نقاشی دیواری که در سال‌ح 1ید91 پیدا شده بود و مقادیر زیادی ظرف‌های سفالی و پیکرک‌های سفالی که به شکل زن ساخته شده بودند و معرف الهه‌های هلنی بومی بودند. آثار مهمی از دوران بلخی‌- یونانی در افراسیاب در دوطبقه معروف به افراسیاب کسرل‌کس به‌دست آمده است‌
در بهار سال .`.1965ی حفار افراسیاب موفق به کشف یک اثر زیبا از داخل و یرانه‌های یک منزل مسکونی قدیمی واقع در مرکز شهر شد. برخی از دیوارهای این خانه‌ی قدیمی نقاشی شده بودند اما فقط قسمت‌های پایین و تا ارتفاع حدود دومتری این نقاشی‌ها باقی مانده بودند. نقاشی‌های دیواری افراسیاب متعلق به قرن هفتم م‌ه است‌. در میان نقاشی‌ها صحنه‌ای است رنگارنگ و بسیار زیبا که مردان و زنانی را در لباس‌های تزیینی باشکوه نشان می‌دهده در پیشاپیش این عده‌، فیلی که با تزیینات زیادی آراسته‌اند، در حرکت است‌. تصویر تعداد زیادی اسب‌، شتر وح پرندگالا بزرگ سفیدرنگ مکمل این صحنه‌ی نقاشی است‌ه نوشته‌های این صحنه‌، که به خط سغدی است و توسط لیو شیتز خوانده شده‌، به تعبیر نقش‌های این صحنه کمک کرده است‌ه به موجب این نوشته‌ها، این نقاشی‌ها از اهمیت بسزایی برخوردارنده (‌فرامکین‌،
این صحنه‌، نمایش مراسم عروسی شاهزاده خانمی از اهالی چغانیان «‌سرخان دریا) است‌، که در زیر سایبانی بر فیلی سفید نشسته است‌، و به سمرقند می‌آید تا همسر حاکم سمرقند شود. همراهان او عبارت‌اند از ندیمه‌هایی که بر اسب سوارند و دونفر ایلچی شتر سوار که با عصایی در دست که اشاره‌ای است بر ماموریت رسمی آن‌ها و ملازمان سربازان و فرستادگانی که حامل هدایا هستنده موضوع نقاشی‌های افراسیاب‌، مانند موضوع نقاشی‌های و رخشا، بالالیک تپه‌، پنجکنت و سایر نقاط‌، موضوع‌های غیرمذهبی است‌. (‌همان منبع‌) بیشتر آثار کشف شده از محوطه‌ی باستانی افراسیاب شهر سمرقند مربوط به دوران تاریخی بلخی - یونانی منطقه نیز می‌باشده به‌ویژه آثاری که از افراسیاب
.7-6 بررسی یافته‌های باستان‌شناسی و هنر کوشانیان در تاجیکبتان
.1 آثار هنری کوشانی در دره‌ی و خش تاجیکبشان‌٠ در این منطقه از سال 959 [ آژینا تپه حفاری شد همچنین حفاری در تپه‌ی شیطانی واقع در دوازده کیلومتری کورگان تیوب توسط لیتوینسکی و همکار او خانم ت‌ه ی‌ه زیمال انجام شد. تاریخ دقیقی برای آثار، پیشنهاد نشده‌؛ و لی این کشفیات اطلاعاتی را درباره‌ی نفوذ آیین بودایی ارائه می‌کند. در میان آثار به دست آمده از ویرانه‌های یک معبد بودایی که دارای دیوار حصار مانند بود، و در اواسط قرن هشتم م‌ه متروک شده بود، قطعاتی از نقاشی‌های دیواری شامل سی تصویر از سر بودا و پیروان به نیروانا رسیدی او و همچنین انان نگاره‌های دیگر وجود داشت‌. تندیس‌هایی که از گل ساخته شده و بعدا رنگ‌آمیزی شده بودند، در انداره‌های مختلف نیز در میان آثار به دست آمده رفرامکین‌، 372 [‌٠ (1د08 اندازه‌ی سر این تندیس‌ها از سرهای بسیار کوچک تا سرهای به اندازه‌ی سر انسابا معمولی متفارت هستند. این سرها مشابه سرهایی‌اند که از محل‌های باستانی راقع در افغانستالا مانند کندرز و فندرقستالا به دست آمده‌انده درآژینا تپه بین سال‌های‌د،‌و 66-1 تندیس بودا در حالت دراز کشیده به پهلو و در حالت تمدد اعصاب و فرو رفتن در خلسه نیروانایی کشف شد. طول این تندیس حدود دوازده متر و درازی انگشت پای او نزدیک هفتاد سانتی‌متر است‌. مجسمه‌ی بودایی آژیتا تپه از مصالحی با مقاومت کم‌، مانند گل و گچ و کاه ساخته شده است‌ه در ناحیه پارکار و از محلی به نام ساکسانوکور که در هفتاد کیلومتری مشرق و خش سفلی واقع شده است‌، بقایای معماری دوره‌ی هلنی یافت شده است‌ه در طی سال‌های 968 آ سه بررسی‌هایی به‌رسیله‌ی گرره لیتوینسکی در اطرافا کلخوزآباد انجام گرفت‌ه آژیناتپه در همین منطقه و اقع ثثبده است‌ه (همان منبع‌) همچنین در محلی بنام یارابا (Yavan) در منطقه‌ی و خش تاجیکستان حفاری‌های باستان‌شناسی صورت گرفته‌، که در میان آثار به دست آمده مجموعه‌ای از مهر، ظروف گلی که در کنار یا روی دسته آنها سر انسان و حیوان گلی افزوده شده و همچنین یک سینی سنگی از جنس سنگ صابونی دیده می‌شود.
.2 آثار هنری کوشانیان در دره‌ی کافرنیگان‌: محوطه باستانی کیقبادشاه که در سال 949 به‌وسیله دیاکونوف در پانزده کیلومتری قبادیان در ساحل راست دره‌ی کافیر نیکان کاوش گردیده امکان انجام حفاری را در شرایط بهتر در یک سطح گسترده فراهم ساخت‌ه در این محل آثار شهری بدست آمد با سطحی برابر 2تر85 ><385 متر، محصور در یک حصار دفاعی ساخته شده از آجرهای مزبور از ارزش خاصی برخوردارند؛ زیرا که برروی آن‌ها نشانه‌های مختلفی و از جمله تعداد زیادی از حرف‌های الفبای یونانی نقش بسته است‌. حصار شهر با فاصله‌های منظم بوسیله برج‌های مستطیل شکل تقویت شده است‌. دیوارها خط مستقیم کاملی را تعقیب می‌کنند و در میان هر دیوار دری قرار دارد. کوچه‌های اصلی از مقابل یک در به طرف در دیگر امتداد دارند و در مرکز، همدیگر را قطع می‌کننده به این ترتیب‌، شهر به محله‌های کاملا مشخص با نمای منظم تقسیم می‌شد٥ است‌ در نتیجه‌ی بررسی‌های باستاناشناسی که از حدرد سال 946 آ م‌ه در ناحیه‌ی قبادیال انجام شده‌، آثاری متعلق به دوره‌های مختلف قبل از کوشانیان‌، زمان کوشانیان و دوره‌ی بعد از کوشانیان به‌دست آمده است‌. قبادیان که به میکویان آباد تغییر نام یافته‌، یکی از غنی‌ترین محل‌ها، برای مطالعات باستان‌شناسی است‌ه تخت قباد یا (‌تخت کوات‌) محلی است که به اعتقاد دانشمدابا شوروی مهد گنجینه‌ی مشهور جیحون بوده است‌. بررسی‌های باستان شناسی دره‌ی کافرنیگان در دومحل متمرکز شده بوده قلعه‌ی میر و به‌ویژه کیقباد شاه‌ه در این دو محل‌، تمام دوره‌های فرهنگی همراه آثار باستانی مشخص شده‌انده خلاصه‌ی گاهنگاری در کافر نیگالا براساس مطالعات دیکونف و مندلشتام و غیره‌: قبادیان 9ر1) 1 قرن ششم تا چهارم پیش از میلاده قلعه میر) قبادیان قرن سوم تا اول ق‌.م‌. به‌خصوص شهر کیقباد؛ این دوره ه‌مزمان با تشکیل و سقوط سلسله‌ی یونانی بلخ است‌) قبادیان‌[‌[‌[ 91) قرن اول ق‌.م‌. تا قرن اول م سفال‌های قرمز و خاکستری و تعداد بی‌شماری پیکری انسال و حیوانا) قبادیانا٧اص (‌از قرنا درس م‌ه درره کانیشکا، تعداد سفال‌های قرمز و خاکستری و پیکرکه کاهش یافته است‌. قبادیان‌٧ لراز قرن سوم و چهارم م‌. دوره جدید کوشانیان‌؛ و فور سفال و سکه‌) «فرامکین‌، (114‌:1ص372 دوره‌ی قبادیان I در قلعه‌ی میر به وسیله‌ی بقایای یک بنای مسکونی قدیمی باختری متعلق به قرن هفتم یا ششم پیبثن از میلاد مشخص شده اساه این بنا از لایه‌ای راقع در زیر لایه‌ی آثار متعلق به درره‌ی قبادیان کشف شده است‌ه از این محل‌، سفال‌هایی شبیه سفال‌های همین درره از گیائورقلعه
در ترکمنستان و افراسیاب (‌سمرقند) و بلخ (‌افغانستان‌) مشخص شده‌اند، به‌دست آمده است‌ه آثار بسیار متنوعی در کیقباد شاه‌، که یک شهر مشخص باختری و دارای حصار در دره‌ی کافرنیگان است‌، پیدا شده است‌. این شهر در قرن سوم یا دوم ق‌.م‌. بنا شده و در تمام دوره‌ی کوشانیان تا قرن چهارم و پنجم م‌. مسکونی بوده تا سرانجام متروک شده است‌. در میان بقایای معماری به‌دست آمده از منطقه‌ی قبادیان در محل مونچاک‌تپه پایه‌های بزرگ ستون‌های سنگی با سرستون‌های نوع کورنتی دیده می‌شوند که یادآور نفوذ فرهنگ هلنی‌انده در منطقه‌ی قبادیان تعداد زیادی گور، بررسی شده‌اند که متعلق به یک دوره‌ی هزاردبانصد ساله هستند. بیشتر گورها متعلق به دوره‌، قبل از کوشانیان بودنده «‌همان منبع‌)
.8-6 بررسی یافته‌های باستان‌شناسی و هنرکوشانیان در ترکمنستان

در زمان حکومت ساسانیان استفاده از بناهای عظیم و بزرگ در مرو ادامه داشته است‌ه در این زمان همراه با گسترش شهر مواجه با آیین‌های مختلفی چون زردشتی‌گری‌، بودابی‌گری و مسیت مواجه می‌ش‌بم که تسامح ساسانیان را درباره‏ی ادیان نشان می‌دهد. ازجمله در گیائورقلعه معد بزرگ بودای دیده شده است‌. بنابراین آنچه رابطه‌ی مرو زمان ساسانیان را با دنیای شرقی و شبه قاره‌ی هند مرتبط می‌سازد، پیدا شدن بقایای یک معبد بودای داخل گیائورقل و یک است‌با درخارج ازدیوار شهر است‌. معبد بودابی سده‌ی دوم میلادی اسوپای قرمزرنگی بوده که یک تندیس عظیم الخه بودا را ر مقابل خود داشته که بعدها ودر سده‌های پنجم و ششم میلادی سرآن به اندازه‌ی هفتاد و پنج سانتیمتر از ببکره‌ی اصلی جدا شده و سپس در گوشه‌ای کار گذاشته و با دقت بسیار توسط دیواری پوشیده شده است‌
هیئت باستاباشناسی به سرپرستی پرفسور م‌ه ماسوا در مثال 1962 میلادی در گیائورقلعه‌، باعث کشف یک یافته‌ی غیرقابل پیش‌بینی شد. این معبد عبارت بود از یک استوپای بزرگ قرمزرنگ و یک تندیس عظیم‌الجثه‌ی بودا که سر این تندیس به نسبت‌، خوب و سالم باقی مانده بود از گل مخلوط با کاه ساخته شده بوده اندازه‌ی این سر که هفتاد و پنج ساشمتر بوده در قرن پنجم یا ششم میلادی جدا شده و افتاده بود و سپس‌’ بادقت به‌وسیله دیواری پوشانده شده بوده تاریخ سکه‌های کوشانی که از این محل به دست آمده‌اند، قرن دوم میلادی است‌ حفاران این محل‌، موفوا به یافتن یک ظرف سفالی (‌به ارتفاع چهل و شش ساش‌متر) شدند که بسیار جالب توجه بود. این ظرف با نقش‌های رنگارنگ جالبی تزیین شده بود که با آیین بودایی هیچ‌گونه ارتباطی نداشت‌ه چندین متن بودایی که تقریباً موریانه آن را از بین برده بود، در داخل این ظرف قرار داشت‌ه هرچند نقش‌های تزیینی روی این ظرف در وضعیت بدی قرار دارند، ولی با این قابل تشخیص‌اند، شکل سی‌وشش زوجی است که به ضیافت نشسته‌اند و شکل سی‌ هفت صحنه‌ی شکار همان شخصی است که در صحنه‌ی ضیافت دیده می ‌شود
صحنه‌ی مرگ و عزاداری همین شخص در بین دو صحنه‌ی ضیافت و شکار ترسیم شده است‌ه طرح‌هایی که از روی نقش‌های این ظرف منحصر به فرد تهیه شده‌اند، نقاشی‌های
دیواری مختلفی را که از بالالیک تپه (‌اوزبکستان‌) و پنجکنت به دست آمده و همچنین نقش‌های عجیب روی استودان که از توک قلعه به دست امده‌اند را تداعی می‌کنند. این شباهت‌ها فقط به موضو/ نقاشی‌ها محدرد نبوده‌، به جزئیات چهره‌نگاری نیز قابل تعمیم‌اند. کشفیات پیشگفته‌، دلایلی جدید را در تایید نفوذ آیین بودایی در یک منطقه بیشتر زردشتی مذهب‌، ارائه س‌دهند و این بارر را که ایین بودا نتوانسته بود تا این حد در عموا کشور نفوذ کند، زیر سوال س‌برده براسابن اطلاعات به دست آمده، در نتیجه‌ی پژرهش‌های باستاناشناسی که تاکنون انجام شده است‌، به نظر می‌رسد در مرغیانه به اندازه نسا و یا قسمت‌های غربی امپراتوری پارت یادمان ساخته نشده بود و به همین منوال مرغیانه فاقد اشیای قابل توجهی است که ارزش‌های عالی‌- هنری داشته باشند. در مرغیانه علاوه بر مقدار زیادی ظرف‌های سفالی‌، انبوهی از پیکرک‌های سفالی که الهه‌ها و انسانها ق‌حیوانات را نشالا س‌دهند، به دست امده‌انده نظیر این این پیکرک‌ها از نسا به دست نیامده‌انده (‌همانا، منبع)
.9 نتیجه‌گیری
منطقه‌ی آسیای مرکزی از درره‌ی هخامنشیان و شاید جلوتر از آن تحت نفوذ فرهنگ و تمدن و آیین مذهبی ایران زمین بوده است‌ه این نفوذ فرهنگی باوجود همه تغییرات جغرافیای سیاسی در ادارار مختلف زمانی به خوبی قابل مشاهده است‌. چنانچه رقتی کوشانیان با یک فرهنگ
شرقی بودای هند رارد مینطقه آسیای مرکزی شدند، تحت تاثیر نفوذ فرهنگ و هنر ایرابا در این منطقه قرار گرفتنده این تاثیرات فرهنگ و هنرایران در ابعاد مختلف مانند هنر معماری و مجسمه سازی و هنر نقاشی و هنر زیورآلات و غیره قابل مطالعه است‌. با وجودی اینکه کوشانیان قوم مهاجری بودند که از نظر تفکرات فلسفی و اندیشه‌ی مذهبی کاملا با فرهنگ مردم ایران متفاوت بودند، ولی بدلیل قرارگرفتن در حوزه‌ی منطقه‌ی تحت تاثیرنفوذ فرهنگی ایران قرار گرفتند.

مشخصات

مشخصات

توسط: رحیم ولایتی‌ تعداد صفحات: 31 تاریخ درج: ۱۳۹۴/۱۰/۱۹ منبع: دیتاسرا

لینک دانلود

لینک دانلود

رمز فایل
رمز فایل (در صورت نیاز): www.datasara.com

گسترش LNG در مقیاس کوچک با سرمایه گذاری بخش خصوصی (Expanding Small-Scale LNG with Private Sector Investment)

 مجله in detail (شماره 2، 2017): در حال حاضر با وجود منابع جدید در استرالیا و ایالات متحده شاهد وفور LNG جهت کاربردهای در مقیاس بزرگ هستیم. بازیکنان پیشرو بازار همچون شرکت های نفتی بین المللی و شرکت های نفتی دولتی، همراه با افزایش منابع، علاقه زیادی جهت تولید LNG برای کاربری های در مقیاس کوچک از خود نشان می‎دهند. عوامل اصلی رشد ... [ ادامه مطلب ]

تغذیه کشتی توسط مولد قرار گرفته در خشکی (Cold Ironing)

 مجله in detail (شماره 2، 2017): تصمیمی‎که توسط اسطوره سینمای هالیوود "آرنولد شوارتزنگر" در سال 2006 بعنوان فرماندار ایالت کالیفرنیا گرفته شد، تأثیر چشمگیری بر تجارت شرکت وارتسیلا داشت. وی دستور داد تا به منظور کاهش آلودگی هوا و انتشار گازهای گلخانه ای، سواحل ایالت کالیفرنیا به سیستم برق رسانی از خشکی به کشتی (Cold ironing) مجهز شوند. این تصمیم باعث ... [ ادامه مطلب ]

تولید برق از امواج دریا (Catching the Surge)

 مجله in detail (شماره 2، 2017): در ماه سپتامبر وارتسیلا اعلام نمود که با شرکت AW-Energy جهت تولید برق از امواج دریا همکاری خواهد نمود. تکیه گاه یاتاقان های فلزی، یاتاقانهای کامپوزیتی، محفظه های آب بند لبه ای و کوپلینگ های هیدرولیک مورد استفاده در اولین WaveRoller مقیاس واقعی شرکت AW Energy، توسط وارتسیلا فراهم شده است. تجهیزات مورد استفاده در ... [ ادامه مطلب ]

برق رسانی به شبکه های ایزوله (Powering Isolated Grids)

 مجله in detail (شماره 2، 2017): مجله in detail (شماره 2، 2017): این مطلب به مطالعه بر روی یک نیروگاه برق هیبریدی (مرکب) وارتسیلا (موتورهای احتراق داخلی و ذخیره کننده های انرژی) و ارزش افزوده ای که می‎تواند در اثر صرفه جویی اقتصادی و بالا بردن راندمان برای صاحبان و بهره برداران آن بهمراه داشته باشد می‎پردازد. نیروگاه هیبریدی مورد مطالعه مشتمل بر ... [ ادامه مطلب ]

آشنایی با قراردادهای عرضه LNG در مقیاس کوچک (Decoding Small-Scale LNG Supply Contracts)

 مجله in detail (شماره 2، 2017): همراه با آمدن یک سوخت جدید سؤالی به ذهن متبادر می‎شود: هزینه کردن برای آن تا چه حد منطقی است؟ مقیاس معاملات انجام شده بر روی نفت خام در سطح جهان به گونه ای است که به شفافیت قیمت آن در بازار می‎انجامد. از آنجا که معیارهای سنجش متعدد و تأمین کنندگان فراوانی در بازار وجود ... [ ادامه مطلب ]

توسعه روش طراحی و بهینه‌سازی پارامترهای عملکردی و هندسی بویلر بازیاب حرارتی با سه سطح فشار با بکارگیری تئوری ساختاری
فايل پيوست

چکیده طراحی بهینه و بهبود عملکرد مولدهای بخار بازیاب حرارتی تأثیر قابل توجهی بر بازدهی حرارتی نیروگاه های سیکل ترکیبی دارند. بنابراین، مولد بخار بازیاب حرارتی باید به گونه ای طراحی شود که میزان بازیابی حرارتی را بیشینه نموده و عملکرد کل نیروگاه را بهبود بخشد. در این مقاله، یک روش طراحی و بهینه سازی مولد بخار بازیاب حرارتی با سه ... [ ادامه مطلب ]

مطالعه تجربی متغیرهای فرا‌یند ریخته‌گری مدل فومی فداشونده با استفاده از روش تاگوچی
فايل پيوست

چکیده روش ریخته‌گری مدل فومی فدا شونده، یک روش نوین برای ریخته‌گری قطعات پیچیده می‌باشد که علاوه بر داشتن مزایای فنی و اقتصادی نسبت به روش سنتی دارای مزایای زیست محیطی نیز بوده و از این‌رو مورد توجه ویژه قرار گرفته است. در این پژوهش به بررسی اثر متغیرهای چگالی فوم، دمای ذوب‌ریزی و ویسکوزیته پوشان که از اثرگذارترین متغیرهای فرآیند ... [ ادامه مطلب ]

مقایسه تاثیر چیدمان مختلف تکنولوژی دنده‌های ٧ شکل در افزایش توربولانس جریان و انتقال حرارت در خنک کاری داخلی پره‌های توربین گاز
فايل پيوست

چکیده افزایش دمای گاز ورودی به توربین‌های گازی باعث افزایش قدرت و راندمان حرارتی آن‌ها خواهد شد. با توجه به محدودیت دمایی آلیاژهای مورد استفاده، به‌کارگیری روش-هایی جهت کاهش دمای اجزای توربین گاز به‌خصوص پره‌های توربین، امری ضروری خواهد بود. امروزه تکنولوژی دنده‌های V شکل نیز به علت انتقال حرارت مناسب، مورد توجه محققان و پژوهشگران خنک‌کاری داخلی پره‌های توربین گاز ... [ ادامه مطلب ]

بهبود عملکرد تکنیک روانکاری کمینه در فرایند سنگزنی با استفاده از نانوسیال ترکیبی و ارتعاشات التراسونیک
فايل پيوست

چکیده تکنیک روانکاری کمینه در فرآیند سنگزنی دارای مزایای متعدد فنی و اقتصادی است. این تکنیک نه تنها عملکرد فرآیند سنگزنی شامل یکپارچگی سطح، نیروهای سنگزنی و سایشِ چرخ سنگ را بهبود می‌بخشد. بلکه به دلیل مصرفِ بسیار پایین سیال برشی، تکنیکی سازگار با محیط است. با وجود چنین مزایایی، این تکنیک به دلیل مصرف پایین سیال برشی، دارای مشکل جدی ... [ ادامه مطلب ]

بررسی اثر نصب بالچه متحرک در دیسک گذردهی هوای انتهای چتر فرود
فايل پيوست

چکیده در این پژوهش با اعمال تحریک اجباری در میدان سیال، اثرات استفاده از ابزارهای کنترلی جدید بر رفتار چتر فرود و میزان کارایی آن مورد مطالعه قرار می‌گیرد. مدل‌سازی انجام شده با نرم‌افزار تجاری فلوئنت شبیه‌سازی و تحلیل شده‌است. ابتدا هندسه‌ی کلی پیشنهاد می‌گردد. این شبیه‌سازی‌ها در مورد تأثیر این تحریک بر رفتار جریان، کارایی چتر، نقاط پرفشار چتر اطلاعات ... [ ادامه مطلب ]

فایل اکسل جامع طراحی دیوار حائل (با در نظر گرفتن نیروی زلزله)
فايل پيوست

تک فایل اکسل طراحی دیوار حائل (با در نظر گرفتن نیروی زلزله) دیوار حائل یا سازه نگهبان بنایی است که به منظور تحمل بارهای جانبی ناشی از خاکریز پشت دیوار، سازه ... [ ادامه مطلب ]

پرداخت و دانلود قیمت: 7500 تومان
 مشخصات کلی: 

گروه: اکسل طراحی

2 فایل اکسل مجزا جهت طراحی فونداسیون تجهیزات افقی، قائم و پیت (Air Separation Units, Heat Exchangers, Drums, Pits...)
فايل پيوست

2 فایل اکسل مجزا جهت طراحی فونداسیونهای تجهیزات: Air Separation Units, Heat Exchangers, Horizontal & Vertical Drums, Pits پالایشگاه ها و مجتمعهای پتروشیمی مجموعه هایی متشکل از تجهیزات گوناگون صنعتی هستند؛ تجهیزاتی ... [ ادامه مطلب ]

پرداخت و دانلود قیمت: 9500 تومان
 مشخصات کلی: 

گروه: اکسل طراحی

3 فایل اکسل مجزا جهت طراحی فونداسیون های تجهیزات دینامیک: Compressors & Pumps (reciprocating & centrifugal), Oil-Water Skid
فايل پيوست

3 فایل اکسل مجزا جهت طراحی فونداسیونهای تجهیزات دینامیک: Compressors & Pumps (reciprocating & centrifugal), Oil / Water Skid در ساخت یک مجتمع پتروشیمی تجهیزات متعددی مورد استفاده قرار می گیرد. برخی از ... [ ادامه مطلب ]

پرداخت و دانلود قیمت: 12500 تومان
 مشخصات کلی: 

گروه: اکسل طراحی

دستورالعمل جامع آشنایی با اصول طراحی سکوهای ثابت فلزی دریایی
فايل پيوست

مجموعه دستورالعمل های ارائه شده در دیتاسرا شامل ضوابط و مراحل تحلیل و طراحی سازه های گوناگون صنعتی و بر اساس الزامات مندرج در آیین نامه های معتبر داخلی و ... [ ادامه مطلب ]

پرداخت و دانلود قیمت: 25000 تومان

دستورالعمل کاربردی و گام به گام طراحی سازه های باز بتنی (پایپ رک ها) و فونداسیون
فايل پيوست

مجموعه دستورالعمل های ارائه شده در دیتاسرا شامل ضوابط و مراحل تحلیل و طراحی سازه های گوناگون صنعتی و بر اساس الزامات مندرج در آیین نامه های معتبر داخلی و ... [ ادامه مطلب ]

پرداخت و دانلود قیمت: 15000 تومان

دستورالعمل طراحی سازه های فولادی به روش DIRECT ANALYSIS METHOD بر اساس آئین نامه AISC با استفاده از نرم افزارهای SAP و ETABS
فايل پيوست

مجموعه دستورالعمل های ارائه شده در دیتاسرا شامل ضوابط و مراحل تحلیل و طراحی سازه های گوناگون صنعتی و بر اساس الزامات مندرج در آیین نامه های معتبر داخلی و ... [ ادامه مطلب ]

پرداخت و دانلود قیمت: 12500 تومان

دستورالعمل طراحی فونداسیون های تجهیزات ارتعاشی (چرخشی، رفت و برگشتی)ـفارسی
فايل پيوست

مجموعه دستورالعمل های ارائه شده در دیتاسرا شامل ضوابط و مراحل تحلیل و طراحی سازه های گوناگون صنعتی و بر اساس الزامات مندرج در آیین نامه های معتبر داخلی و ... [ ادامه مطلب ]

پرداخت و دانلود قیمت: 12500 تومان

تقویت کننده ی شبه تفاضلی کلاس-AB برمبنای اینورتر CMOS برای کاربردهای HF
فايل پيوست

 Abstract This paper presents a CMOS inverter-based c1ass-AB pseudo differential amplifier for HF applications using new sim pIe rail-to-rail CMFB circuit. The proposed circuit em ploys two CMOS inverters and the ... [ ادامه مطلب ]

پرداخت و دانلود قیمت: 5000 تومان

روش جاروب رو به عقب، برای حل پخش بار در شبکه های توزیع
فايل پيوست

Abstract A methodology for the analysis of radial or weakly meshed distribution systems supplying voltage dependent loads is here developed. The solution process is iterative and, at each step, loads are ... [ ادامه مطلب ]

پرداخت و دانلود قیمت: 8000 تومان

بازسازی سه بعدی و تشخیص چهره با استفاده از ICA مبتنی بر هسته و شبکه های عصبی
فايل پيوست

Abstract Kernel-based nonlinear characteristic extraction and classification algorithms are popular new research directions in machine learning. In this paper, we propose an improved photometric stereo scheme based on improved kernel-independent component ... [ ادامه مطلب ]

پرداخت و دانلود قیمت: 9000 تومان

ناحیه کاربری

فرمت ایمیل صحیح نمی باشد. ایمیل خود را وارد نمایید.

رمز عبور خود را وارد نمایید.

مجله اینترنتی دیتاسرا
کلیه حقوق مادی و معنوی این وبسایت متعلق به گروه نرم افزاری دیتاسرا می باشد.
ایمیل:
support.datasara[AT]gmail[دات]com

Copyright © 2018