مجله اینترنتی دیتاسرا
امروز شنبه ۷ اسفند ۱۳۹۵

پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش با مدل آماری دو متغیرۀ وزنی AHP در استان گلستان

راهنمای دانلود
  • جهت دانلود هر یک از فایل ها، بر روی لینک مورد نظر کلیک نموده و پس از انتخاب محل ذخیره تا اتمام فرآیند دانلود صبر کنید.
  • به منظور دانلود فایل های حجیم توصیه می شود از یک نرم افزار Download Manager استفاده گردد.
  • برای خارج نمودن فایل ها از حالت فشرده ( rar یا zip ) از نرم افزار Winrar استفاده نمایید.
  • فایل های فشرده چند بخشی را بصورت کامل دانلود و در یک پوشه قرار دهید و با رایت کلیک بر روی یکی از آن ها گزینه Extract را انتخاب نمایید.
  • برای مشاهده فایل های ایمیج ( ISO, IMG… ) از یکی از نرم افزار های Rufus ، PowerISO و یا UltraISO استفاده نمایید.
  • کلمه عبور ( در صورت نیاز ) عبارت www.datasara.com می باشد؛ دقت کنید که تمامی حروف می بایست بصورت کوچک تایپ شود.
  • مشاهده خطای CRC هنگام خارج کردن فایل های فشرده با وجود تایپ صحیح کلمه عبور، بدین معنی است که فایل مورد نظر به درستی دریافت نشده و می بایست مجدداً دانلود شود.
  • در صورت مشاهده لینک های معیوب لطفاً موضوع را با ما در میان بگذارید.

مشخصات

مشخصات

توسط: سولماز خزایی موغانی ، نادر اویسی ، ناصر بای تعداد صفحات: 13 درج در دیتاسرا: ۱۳۹۴/۱۱/۲۸ منبع: دیتاسرا

خرید محصول

خرید محصول

عنوان: پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش با مدل آماری دو متغیرۀ وزنی AHP در استان گلستان حجم: 479.36 کیلوبایت فرمت فایل: pdf قیمت: 1200 تومان رمز فایل (در صورت نیاز): www.datasara.com

فرمت ایمیل صحیح نمی باشد.

گروه نرم افزاری دیتاسرا www.datasara.com

نمای مطلب

فصل نامه علمی – پژوهشی امداد و نجات، سال ششم، شماره 4، 1393
عنوان مقاله : پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش با مدل آماری دو متغیرۀ وزنی AHP در استان گلستان
نویسندگان : سولماز خزایی موغانی ، نادر اویسی ، ناصر بای
چکیده:
زمین لغزش یکی از خطرات طبیعی است که همه ساله خسارت جانی و مالی فراوانی در کشور به همراه دارد و باعث تخریب جاده‌های ارتباطی‌، مراتع‌، مناطق کوهستانی‌، ایجاد فرسایش و رسوب در حوضه‌های آبخیز می‌شود.

روش‌ها: در این پژوهش‌، خطر زمین‌لغزش واقع در استان گلستان با مدل آماری دو متغیرة تراکم سطحی‌، وزن‌دهی شده با روش AHP ارزیابی شد. ابتدا با بازدید میدانی و استفاده از اطلاعات محلی از ز مین‌لغزش‌های موجود (‌تعداد و مساحت‌) فهرست‌برداری شد و نقشة پراکنش زمین‌لغزش به تفکیک شهرستان تهیه گردید.

یافته‌ها: بر اساس نتاچ‌، نقشة خطر نسبی با ٦ کلاس تهیه گردید که بیشترین و کمترین تعداد زمین‌لغزش‌ها به ترتیب در شهرستان مراوه تپه و آق‌قلا رخ داده است و بیشترین مساحت لغزش در شهرستان علی‌آباد می‌باشد. همچنین شهرستان‌های کلاله کردکوی و علی‌آباد بیشترین درصد از طبقه خطر بسیار زیاد و شهرستان‌های گنبد، رامیان‌، ترکمن و گمیشان کمترین درصد از طبقه خطر بسیار زیاد را به خود اختصاص دادند. فتیعه‌گیوفا: تجزیه و تحلیل عوامل وقوع زمین‌لغزش در هریک از شهرستان‌های استان گلستان‌، نشان می‌دهد که عوامل موثر در زمین‌لغزش از اهمیت متفاوتی برخوردارند. کلماتاکلیدفا: زمین‌لغزش‌، پهنه‌بندی خطر، روش AHP
مقدمه
بلاهای طبیعی از زمانا های بسیار درر، همواره با تهدید منابع و زندگی‌، مشکلات عدیده ای را برای بشر به وجود آورده . لذا امررزه شناسایی راه حل‌های مناسب برای تسکین‌، کنترل و کاهش خسارت ناشی از وقوع حوادث طبیعی‌، مورد توجه مراکز تحقیقاتی‌، دانشگاه‌ها و سازمان های جهانی است‌. در بین ٤٣ خطر طبیعی تهدید کننده زندگی بشر و منابع طبیعی‌، پدیده زمین‌لغزش با وجود تفاوت‌های شدید وابسته به شرایط محیطی‌، از جایگاه خاصی برخوردار است ( 11)‌. عوامل متعددی مانند شرایط زمین‌شناسی‌، شرایط هیدرولوژیکی‌، وضعیت توپوگرافی‌، مورفولوژی‌، آب و هوا و هوازدگی بر پایداری یک دامنه تاثیر می‌گذارند و می‌توانند باعث ایجاد لغزش شوند (‌١٥)‌. مناطق شمالی کشور از جمله مناطقی هستند که میزان درصد زمین لغزش آنها به طور نسبی زیاد است و همچنین ترکیب عوامل طبیعی و انسانی باعث وقوع خسارت‌های زیاد ناشی از این پدیده شده است‌. بررسی عوامل موثر در وقوع زمین لغزش‌های یک منطقه و پهنه‌بندی خطرهای حاصل از آن می‌تواند کمک موثری در کاهش خسارت‌های حاصل از این پدیده با دوری جستن از این مناطق بنماید، با این هدف لازم است تا نقشة پهنه‌بندی خطر زمین لغزش برای این مناطق تهیه گردد. شرایط زمین‌شناسی یکی از عوامل موثر در وقوع ز مین‌لغزش‌های استان گلستان می‌باشد، وجود رخنمون‌های وسیع از سازندهای حساس به لغزش از قبیل شیست‌های گرگان‌، سازند شمشک‌، سازند خوش ییلاق‌، و لس‌های کواترنر و همچنین خاک رریی نسبتا ضخیمی که روی سازندها تشکیل شده موجب گردیده که سطح قابل توجهی از استان به طور بالقوه دارای شرایط وقوع حرکت توده ای باشد. در کنار این عوامل عامل انسانی نیز با استفاده نادرست از منابع طبیعی‌، تغییر کاربری و احداث جاده‌های متعدد روستایی و جنگلی در سطح استان حرکت‌های توده‌ای را بسیار تشدید می‌کند (‌٥)‌. اصل و پایه روش‌های کیفی برپایه استفاده از شاخص زمین‌لغزش در نواحی مشخصی با ویژگی‌های زمین‌شناسی و ژ ئومورفولوژیکی مشابه هستند. روش‌های کیفی که از وزن‌دهی و نرخ‌دهی استفاده می‌کنند به عنوان روش‌های نیمه کمّی شناخته می‌شوند. کلارستاقی و همکاران (‌١٣٨٦) مطالعة وقوع زمین‌لغزش‌ها را در ارتباط با تغییر کاربری اراضی و جاده سازی با استفاده از نرم‌افزار GIS در حوضة آبخیز تجن ساری انجام دادند. نتایج آنها نشان داد، بیشتر ز مین‌لغزشها در مناطقی با تغییر کاربری از جنگل به اراضی دیم و باغ در دامنه‌های شیبدار و ش‌دیک به جاده رخ داده است‌. ملکی و قربانپور (‌١٣٨٧) نقشه پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش حوضة چرمله شهرستان سنقر استان کرمانشاه را با استفاده از چهار روش تراکم سطح‌، قضاوت کارشناسی (‌تحلیل سلسله مراتبی‌)‌، وزن متغیرها و ارزش اطلاعاتی نقشه‌های خطر زمین‌لغزش این حوضه تهیه کردند. عظیم پور و همکاران (‌١٣٨٨) در پهنه‌بندی خطر وقوع حرکات توده‌ای در حوضة آبخیز اهرچای با استفاده از AHP نتیجه‌گیری کردند که عوامل زمین‌شناسی بیشترین وزن و عوامل انسانی کمترین رزنا را دارد. سنگچینی و همکارال (‌١٣٨٩) ارزیابی و مقایسة مدل آماری درمتغیره در پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در حوضة آبخیز چهل‌چای‌، استان گلستان را با ٤ روش مدل آماری دومتغیره و تراکم عددی انجام دادند. حاتمی‌فرد و همکاران ( ١٣٩١) با پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش با استفاده از مدل AHP و تکنیک GIS در شهرستاا خرم‌آباد معیارهای فاصله از آبراهه‌، جاده و تراکم آبراهه مهم‌ترین عوامل زمین‌لغزش هستد. ایلماز (‌٠٩ ٢٠) با تهیة نقشة استعداد زمین‌لغزش با استفاده از مدل‌های نسبت فرارانی‌، آماری لجستیک و شبکة عصبی در ناحیه تاکات ترکیه به این نتیجه رسید که مدل نسبت فراوانی با یک مقدار داده کافی‌، می‌تواند به عنوان یک ابزار ساده در ارزیابی استعداد زمین لغزش استفاد٥ شود. ناندی و شکور (‌٠٩ ٢٠) ارزیابی حساسیت‌پذیری به زمین‌لغزش را بر پایه GIS با استفاده از آنالیزهای آماری دومتغیره و چندمتغیره رگرسیون لجستیک در حوضة رودخانة کیاهوگا در شمال شرق در امریکا انجام دادند. در این پژوهش درجة شیب‌، تیپ خاک‌، فرسایش‌پذیری خاک‌، شاخص خمیرایی خاک الگوی پوشش گیاهی‌، بارندگی و نزدیکی به آبراهه به عنوان عوامل موثر بر زمین‌لغزش حوضه انتخاب شدند. روش تحقیق روش مورد استفاده در این تحقیق‌، روش نیمه کمّی ارزش اطلاعاتی است‌، در این روش مانند سایر روش‌ها ابتدا عوامل اعتبار نقشه‌های پهنه‌بندی خطر لغزش عمدتآ به مقادیر و کیفیت داده‌های موجود، مقیاس کار و انتخاب روش تحقیق مناسب برای تجزیه و تحلیل و مدل‌سازی بستگی دارد. در این تحقیق پس از پهنه‌بندی و شناسایی مناطق مستعد تاثیرگذار در وقوع لغزش مثل شیب‌، جهت شیب‌، باران‌، کاربری ارضی‌، لیتولوژی‌، فاصله از گسل‌، فاصله از جاده‌، فاصله از رودخانه‌، نقشه عوامل مذکور تهیه و با روش سلسله مراتبی از نظر خطر زمین‌لغزش‌، پهنه‌بندی گردید. یکی از مهم‌ترین مراحل ارزیابی خطر زمین لغزش‌، شناسایی و تهیة نقشة پراکنش ز مین‌لغزش‌های به وقوع پیوسته می‌باشد. بدین منظور از طریق بازدید میدانی‌، استفاده از اطلاعات محلی و همچنین نقشة پراکنش زمین لغزش (‌تهیه شده از تفسیر عکس هوایی و بازدید میدانی‌) و اطلاعات موجود در ادارة کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان گلستان‌، نقشة پراکنش ز مین‌لغزش‌ها تهیه گردید. پس از تکمیل پرسشنامه‌های مربوط‌، ویژگی‌های هر کدام از زمین لغزش‌ها ثبت شد. سپس با استفاده از نقشة پراکنش زمین‌لغزش فراوانی و مساحت ز مین‌لغزش‌های رخ داده در هر شهرستان محاسبه شد. با مرور منابع قبلی و با بررسی شرایط محلی منطقة مورد مطالعه (‌از بین ١٤ عامل در منابع مختلف‌) ٨ عامل‌، شیب‌، جهت‌، زمین شناسی‌، فاصله از گسل‌، فاصله از آبراهه‌، فاصله از جاده‌، کاربری اراضی و میزان بارندگی به عنوان عوامل موثر بر وقوع زمین‌لغزش انتخاب گردید. پس از جمع‌آوری آمار و اطلاعات ایستگاه‌های باران‌سنجی استان گلستان‌، تعداد ٥٧ ایستگاه با دورة آماری مناسب (‌١٣٨٧-‌١٣٤٧) انتخاب شد. در ادامه‌، مقادیر بارش سالانه این ایستگاه‌ها در نرم‌افزار با استفاده از ررثن کریجینگ‌، میانایابی و نقشة هم بارش استان گلستان تهیه گردید. نقشة فاصله از گسل در ٥ طبقه (‌طبق تقسیم‌بندی) نشة فاصله آبراهه در ٧ طبقه‌، نقشة فاصله از جاده در ٦ طبقه (‌طبق تقسیم بندی کلارستاقی و همکاران‌، ١٣٨٦، ٨٥)‌، نقشه شیب بر اساس IDEM در ٦ طبقه (‌طبقه‌بندی حائری و سمیعی‌، به نقل از گورکی نژاد و همکاران‌، ١٣٨٤، ٩٤) و نقشة جهت بر اسامن DEM در ٥ طبقه تقسیم‌بندی .12. در ادامه‌، بر اساس نقشه سازمان زمین‌شناسی کشور، نقشه زمین‌شناسی‌، همچنین نقشة کاربری اراضی در ٩ طبقة مناطق مسکونی‌، جنگل‌، کشت دیم‌، کشت آبی‌، جنگل مصنوعی و باغ‌، دریاچه‌، مرتع‌، اراضی شور و باتلاق تهیه گردید. ؛‌فته‌ها فرایند تحلیل سلسله مراتبی براساس تجزیة مسائل پیچده به سلسله مراتب استوار است که در راس آنا هدف کلی قرار دارد. بعد از تجزیه مسئله به صورت سلسله مراتب‌، عناصر سطوح مختلف به صورت دوتایی با هم مقایسه می‌شوند. سپس براساس میزان ارجحیت دو معیار، ارزش‌گذاری انجام می‌شود ( ا) تحلیل سلسله مراتبی ٤ مرحله دارد: ا- ایجاد درخت سلسله مراتبی‌: انتخاب معیارها و عوامل موثر بر هدف تصمیم‌؛ ٢- مقایسة زوجی‌: مقایسات زوجی توسط گروه کارشناس خبره انجام شده است‌. در این مرحله با توجه به عوامل موثر، ماتریس وزن برای مقایسه تشکیل‌، و عوامل موثر دو به دو با هم مقایسه شدند.

این قضاوت‌ها در سال ١٩٨٠ توسط ساعتی تبدیل به مقدار کمی بین ١ تا ٩ شده است (‌جدول شمارة ا)‌؛ ٣- محاسبة وزن یا میزان اثر بخشی هر یک از عوا مل ؛ ٤- محاسبة نرخ تراکم هر واحد: بدین منظور نقشة هر یک از عوامل موثر با نقشه پراکنش زمین‌لغزش همپوشانی داده شد و مساحت و درصد زمین‌لغزش در هر طبقه از نقشه عوامل محاسبه و بعد با استفاده از معادل تراکم سطح (‌٧) نرخ هر طه محاسمه گردید .

در این معادله‌، برای محاسبة نرخ هر طبقه‌، تراکم زمین‌لغزش در هر طبقه از تراکم زمین‌لغزش در کل منطقه کم می‌شود. بنابراین اگر تراکم زمین‌لغزش در طبقه‌، بیشتر از تراکم لغزش منطقه باشد، نرخ آن طبقه مثبت و سبب ناپایداری می‌شود، ولی اگر تراکم زمین‌لغزش در طبقه‌، کمتر از تراکم لغزش منطقه باشد، نرخ آن طبقه منفی است و سبب پایداری سثثبود. در نهایت به منظور پهنه‌بندی با استفاده از مدل آماری دو متغیرة وزنی‌‌‌٨ وزن هر عامل در نقشه نرخ آن ضرب شد و نقشة خطر زمین در ٥ طبقه‌، طبقه‌بندی پراکنش زمین‌لغزش‌ها برحسب شهرستان‌های استان گلستان در شکل شمارة ا، پراکنش ز مین‌لغزش‌ها در شهرستاباهای س‌رد مطالعه نشان داد٥ شد، ق فرارانی هر زمین‌لغزبثن به تفکیک شهرستانا محاسبه گردیده است‌. با توجه به جدول شمارة ٢ بیشترین و کمترین تعداد زمین‌لغزش‌ها به ترتیب در شهرستان مراوه تپه و آق‌قلا رخ داده است‌. ولی بیشترین مساحت لغزش در شهرستان علی‌آباد می‌باشد. پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش با روش AHP با مقایسات زرجی توسط ٨ متخصص هیئت علمی و ٦ متخصص اجرایی وزن عوامل موثر بر زمین‌لغزش تعیین شد (‌جدول شمارة ٣)‌. براساس نظر کارشناسان وزن زمین‌شناسی 265، فاصله از گسل .٠٨١ ، فاصله از آبراهه .٠٣٥ ه، فاصله از جاده .٠٦٣ ه، کاربری اراضی‌.٧ ٠.١ و میزان بارش‌٩٨ ٠.١ محاسبه شد. نکته با اهمیت در مورد ماش‌یس زرجی این است که نرخ ناسازگاری باید کمتر از ٠.١ باشد (‌٣)‌، نرخ سازگاری در این پژوهش CR برابر ٠.٠١ است که نشان‌دهندة سازگاری بالای ماتریس مربوطه می‌باشد. با توه به وزن‌های محاسبه شده و با استفاده از رتبه‌بندی عوامل موثر بر زمین‌لغزش نقشة پهنه‌بندی زمین‌لغزمن محاسبه گردید (‌شکل شمارة ٢)‌. این نقشه در ٥ طبقه خیلی کم‌، کم‌، متوسط‌، زیاد و خیلی زیاد طبقه‌بندی شده است‌. در جدول شمارة ٤ مساحت هر یک از طبقات به تفکیک شهرستان بیان شده است‌.

مدل آماری دو متغیره AHP روش مناسب برای پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش استان گلستان ارزیابی گردید که با نتایج شیرانی و همکاران (‌١٤)‌، ملکی و قربانی ( ٠ ا) یالسن (‌١٥)‌، کلارستاقی و همکاران (‌٠٩ ٢٠) و کریمی سنگ‌چینی و اونق (‌٦) که در پژوهش‌های خود این مدل را مناسب برای پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در حوزة مورد مطالعه خود دانسته‌اند همخوانی دارد. با توجه به شکل شمارة ١ بیشترین تعداد زمین‌لغزش‌ها در شهرستان مراوه تپه رخ داده است که ٤٠ درصد از آنها در کاربری کشت آبی ثبت شده است و سپس کشت دیم بیشترین فراوانی زمین‌لغزش را دارد. البته باید توجه داشت که این شهرستابا از رسعت زیادی نسبت به اکثر شهرستان‌ها برخوردارست‌. شهرستان علی آباد با اینکه تعداد ز مین‌لغزش‌های رخ داده در آن مساوی بسیاری از شهرستان‌های دیگر است‌، ولی بیشترین مساحت زمین‌لغزشها را دارد. با اینکه بیشترین مساحت این شهرستان را سازند خوش ییلاق و مبارک تشکیل داده که مقاوم به لغزش هستند ولی شیب و بارش زیاد این منطقه و عوامل انسانی از جمله جاده‌سازی ایجاد این زمین‌لغزش‌ها را تشدید کرده است‌. مراوه تپه برخلاف علی‌آباد در مناطق زمین‌لغزش شامل سازند لس و شبه لس است که بستر خوبی برای زمین‌لغزش است و عامل کاربری که عمدتاً کشت آبی است این عامل را بسیار تشدید کرده است‌. پراکنش زمین‌لغزش‌ها در طبقات شیب نشان داد که بیشترین تعداد زمین‌لغزش در طبقه شیب ٦ تا ١٥ درصد رخ داده است‌، ولی با توجه به مساحت بالای این طبقه می‌توان نتیجه گرفت که تراکم سطحی این ز مین‌لغزش‌ها پایین است‌، همچنین مساحت زمین‌لغزش‌ها در این طبقه بسیار کم است در مقایسه با مساحت آل ستوانا بیان کرد که با وجود تعداد بالای زمین‌لغزش‌، دارای پایداری می‌باشد. نرخ تراکم سطح محاسبه شده در هر طبقه نشان از ناپایداری بسیار شیب ٢٦ تا ٣٥ درصد دارد. پراکنش زمین‌لغزش در جهت‌های متفاوت شیب نشان داد که بیشترین فراوانی و مساحت مربوط به شیب‌های رر به شمال س‌باشد که از رطوبت بالاش‌ی برخوردار است‌. رطوبت باعث افزایش پدیده خاک‌زایی و ضخامت خاک می شود که در نتیجه افزایش زمین لغزش را در این جهت‌ها به دنبال دارد. همچنین نرخ تراکم سطح در این طبقه بیان می‌کند که این طبقه شیب در این منطقه بسیار ناپایدار .;,...·ت‌\ بیشترین مساحت این منطقه را سازند QH (‌پهنه گلی‌) تشکیل داده است که سازند مقاومی نسبت به لغزش نیست‌، ولی تعداد زمین‌لغزش‌های رخ داده در این سازند نسبت به مساحت آل کم می‌باشد که می‌توان از جمله عوامل پایداری آن را شیب پایین و بارش کم و نبود گسل و همچنین کاربری مرتع دانست‌. با توجه به نرخ سطح محاسبه شده برخی از سازندها برخلاف مقارم بودنشابا، رضعیتشانا J\ نظر زمین‌لغزش ناپایدار است که می‌توان به دلیل همراه شدن عوامل ناپایداری مانند کاربری‌، بارش زیاد شیب بالا و ش‌دیکی به گسل‌، آبراهه و جاده دانست‌. پراکنش زمین‌لغزش در کاربری‌های موجود در منطقه نشان می‌دهد که بیشترین زمین‌لغزش در جنگل رخ داده است‌، ولی با بازدیدهای میدانی از زمین‌لغزش‌ها مشخص گردید که حدود نیمی از این لغزش‌ها در قسمت‌هایی از جنگل که جاده ساخته شده و یا در حال احداث است رخ داده و تعداد زیادی در جنگل‌های در حال بهره برداری و حاشیه مناطق مسکونی و تعدادی هم در جنگل‌های طبیعی به وقوع پیوسته است‌، پس از آن کشت آبی دارای بیشترین تعداد زمین‌لغزش بود که البته این تعداد زمین‌لغزش فقط در یک سوم از مساحت این کاربری رخ داده است‌. همراه شدن کشت آبی با شیب بالا و نزدیک بودن به گسل از جمله عوامل عمدة این زمین‌لغزش است زیرا مساحتی که فاقد لغزش می‌باشد در شیب‌های پایین و کم باران واقع شده است‌. همچنین کشت دیم نیز با همرا٥ شدلا با عوامل دیگر باعث تشدید زمین‌لغزش شده است‌. جنگل‌کاری مصنوعی و باغ با وجود اینکه مساحت کمی از منطقه را به خود اختصاص داده است‌، ولی تعداد زمین‌لغزش‌های قابل توجهی دارد. همان‌طور که ذکر شد اغلب ز مین‌لغزش‌های ثبت شده در کاربری جنگل در اطراف و نزدیک به جاده‌ها رخ داده است‌. همچنین نرخ تراکم سطح نیز نشان می‌دهد که فاصلة ٧٥ تا ٠٠ امتر و ٧٥ تا ١٥٠متری از جاده مستعد زمین‌لغزش می‌باشد و هرچه از جاده دورتر می‌شویم تعداد ز مین‌لغزش‌های رخ داده در راحد سطح کاهش یافته .;,..·\ت‌با توجه به اینکه نتایج طبقه فاصلة ٠ تا ٥. متری از آبراهه‌ها می‌باشد نرخ تراکم سطح محاسبه شده در این طبقه نشان می‌دهد که این طبقه نسبت به لغزش ناپایدار است‌. در فاصلة بیشژ از ٤٥٠٠ متری از آبراهه بیشترین تعداد زمین‌لغزش رخ داده است که می‌توان دلیل آن را مساحت بسیار بالای این طبقه دانست‌. یکی از عوامل مهم در بروز زمین‌لغزش‌ها وجود گسل در منطقه است‌. با توجه به نقشة فاصله از گسل می‌توان مشاهده کرد که حتی در طبقات بالا که فاصله از گسل زیاد است تعداد زمین‌لغزش‌ها زیاد است‌. در ارتفاعات بالاش منطقه که گسل وجود ندارد زمین‌لغزش نیز رخ نداده است‌. البته در این منطقه فقط فقدان گسل عامل پایداری نیست‌، بلکه در این منطقه شیب کم‌، بارش پایین و کاربری عمدتآ مرتع نیز از عوامل پایداری منطقه به شمار می‌آیند. با توجه به افزایش بارندگی به سمت ارتفاعات تعداد زمین‌لغزش‌ها نیز افزایش یافته است و می‌توان بارش را به عنوان عامل مهمی در بروز زمین‌لغزش معرفی کرد. از مزایای روش تحلیل سلسله مراتبی این است که در آن به عوامل موثر در بروز پدیده زمین‌لغزش از طریق مقایسه جفتی بین عوامل وزن داده شده و به ترتیب از طریق میزان تاثیرگذاری هر یک از عوامل در رخداد زمین‌لغزش اقدام به اولویت‌بندی می‌شوند. به طوری که از این طریق می‌توان به نتایج مطمئن‌تری دست یافت‌. بر اساس وزن‌دهی cAHP به ترتیب عوامل زمین‌شناسی‌، بارش‌، شیب‌، کاربری اراضی‌، فاصله از گسل‌، فاصله از راه‌، جهت و فاصله از آبراهه بیشترین اهمیت هستند. در حالی که در پژوهش یالسین (‌٠٨ ٠ ٢) در اردسن ترکیه بر اساس وزن‌دهی cAHP عوامل زمین‌شناسی‌، پوشش گیاهی و شیب به ترتیب اولویت به عنوان مهم‌ترین عوامل موثر در زمین‌لغزش شناخته شدند. با توجه به طبقه‌بندی شدت خطر در منطقة مورد مطالعه طبقه با خطر متوسط دارای مساحت قابل توجهی است‌. در این طبقه بارشهای بالای ٥٠٠ میلی‌متر، شیب بالای ٢٥ درصد، تراکم زیاد جاده در کاربری جنگل و فاصله از آبراهه نسبتا ش‌دیک قرار دارد. همچنین وجود گسل نیز این پدیده را تشدید می‌کند. شهرستان مینودشت بیشترین مساحت این طبقه را دارد. بر اسامن شکل شمارة ٢ در شهرستاناهای گمیشان‌، بندر ترکمن‌، آق قلا کم‌ترین خطر وقوع زمین‌لغزش وجود دارد که کاربری غالب آن مرتع س‌باشد. طبقه با خطر زیاد که نشان دهندة خطر زیاد وقوع زمین‌لغزش است‌، دارای مساحت ١٢٥٠ کیلومتر مربع است و عوامل موثر بر زمین‌لغزش در این طبقه اغلب شامل بارش‌های بالای ٧٠٠ میلی‌متر، جهت شمال (‌مرطوب بودن‌)‌، سازند Q1 (‌لس و شبه لس‌)‌، نزدیک بودن به گسل و جاده و همچنین کاربری کشت آبی است‌. کاربری این طبقه به ترتیب مساحت‌: کشت آبی‌، کشت دیم‌، باغ و جنگل طبیعی است‌. طبقة خطر خیلی زیاد که نشان‌دهندة خطر بسیار زیاد است حدود ٢٤٧ کیلومتر مربع مساحت دارد. این طبقه شامل بارش حدود ٥٠٠ تا ٧٠٠ میلی‌متر، جهت شمالی‌، فاصله ٠ تا ٢٠٠ متری از جاده‌، فاصله ٠ تا ٥٠ متری از آبراهه‌، ش‌دیک به گسل و در سازندهای پهنه گلی و لس و شبه لس است‌. حدود ٦٠ درصد از کاربری این منطقه را کشت آبی‌، ٣. درصد را کشت دیم و ١٠ درصد را باغ تشکیل می‌دهد. می‌توان از پهنه بندی زمین‌لغزش در استان گلستان نتیجه گرفت که وقوع زمین‌لغزش‌های با مساحت بزرگ بیشتر به عوامل بارش‌، شیب‌، زمین‌شناسی و کاربری زمین بستگی دارد. این در حالی است که وقوع یا عدم وقوع زمین‌لغزش به عوامل فاصله از جاده‌، جهت‌، فاصله از گسل و آبراهه بستگی دارد و بیشترین زمین‌لغزش‌ها در نزدیکی جاده‌، آبراهه و گسل و در زمین‌های کشاورزی رخ داده‌اند. درصد بالای کشت آبی که فاقد زمین‌لغزش است این حقیقت را نشان می‌دهد که در مناطقی که کشت وجود دارد و زمین‌لغزش رخ داده است‌. عوامل دیگر از جمله شیب و باربثن بالا باعث تشدید رقوع زمین‌لغزبثن می‌شود. نقش موثرتر شیب‌، زمین‌شناسی و بارش و پررنگ‌تر شدن این عوامل در اثر عوامل انسانی مثل تغییرکاربری و جاده سازی غیر استاندارد در وقوع زمین‌لغزش را در قسمت شمالی کشور نشان می‌دهد که با نتایج پژوهش‌های شادفر و همکاران (‌١٣)‌، کلارستاقی و همکاران (‌٨) و کلارستاقی و احمدی (‌٧) هم راستا س‌باثثبد. با توجه به نتایج به دست آمده توصیه می‌شود از تغییر کاربری اراضی جنگلی که دارای شرایط دیگر وقوع یا مستعد زمین‌لغزش هستند، خودداری شود. در این مناطق احتمال خسارت جانی و مالی زیادی وجود دارد بنابراین مدیریت خطر این مناطق باید براساس اقدامات کنترلی باشد و بدین منظور باید از هر گونه برنامة توسعه ممانعت به عمل آید. با استفاده از روش‌های بیولوژیک و مکانیکی نیز می‌توان از خطر وقوع زمین‌لغزش در این مناطق تا حدی کاست‌. عملیات پیشنهادی مدیریت بیولوژیک برای این مناطق در کاربری زراعی‌، یونجه کاری و احداث باغ و در کاربری جنگل‌، جنگل‌کاری می‌باشد. از جمله عملیاتی که در این مناطق می‌توان در این مناطق پرخطر برای کاهش خطر وقوع زمین‌لغزش انجام داد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

زهکشی سطحی و خروج آب از بالادست مناطق مسکونی و فراهم کردن شرایط پایداری و افزایش مقاومت برشی خاک در این مناطق‌؛ تغییر کاربری از کشت گندم دیم به باغ‌کاری (‌همراه با تسطیح منطقه لغزشی‌) و جنگل کاری و احیای جنگل با گونه‌های بومی منطقه‌؛ احداث زهکش‌ها برای چشمه‌ها و در اراضی پرشیب و باز کردن مسیر آبراهه‌هایی که باعث خروج آب از این مناطق می‌شوند؛ طرح سازمان‌دهی فاضلاب روستاها و برنامه‌ریزی برای آن و در مناطق با خطر زیاد جانی تخلیه ررستاها ؛ در دامنه‌های ناپایدار اجرای طرح‌های مکانیکی حفاظت از جاده‌ها و آبراهه‌ها مدنظر قرار گیرد؛ علاوه بر انجام موارد فوق در مناطق با کلاس خطر بالا، از آنجا که در این مناطق احتمال خسارت جانی وجود دارد، باید از سیستم‌های هشداردهندة رفتارسنجی دامنه نیز استفاده کرد. نتیجه‌گیری این تحقیق در راستای پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در استان گلستابا با روش آماری در متغره AHP انجام گرفت‌. پس از تعیین عوامل موثر در زمین‌لغزش از جمله عوامل فاصله از گسل‌، فاصله از جاده‌، فاصله از آبراهه‌، زمین‌شناسی‌، بارش‌، جهت شیب و طبقات شیب‌، مشاهده گردید که در هریک از شهرستان‌ها عوامل مذکور دارای اهمیت متفاوتی در وقوع زمین‌لغزش هستند.

مطالب پیشنهادی
متأسفانه موردی یافت نشد.
ناحیه کاربری

فرمت ایمیل صحیح نمی باشد. ایمیل خود را وارد نمایید.

رمز عبور خود را وارد نمایید.

گزیده ها
پرواز با اتومبیل پرنده: اتومبیل تی‌اف-ایکس مجوز پرواز گرفت
گزیده های پر بیننده ترین اخبار روز و هفته
جشن کریسمس در نقاط مختلف جهان (+عکس)
گزیده های وبگردی و اخبار جذاب
بازیافت ماشین های قدیمی به روشی نو!
گزیده های وبگردی و اخبار جذاب
لوکس ترین خودروهای دنیا در نمایشگاه اتومبیل لس آنجلس (+عکس)
گزیده های پر بیننده ترین اخبار روز و هفته
مجله اینترنتی دیتاسرا
کلیه حقوق مادی و معنوی این وبسایت متعلق به گروه نرم افزاری دیتاسرا می باشد.
Copyright © 2015