مجله اینترنتی دیتاسرا
امروز یکشنبه ۲۶ آذر ۱۳۹۶

بررسی تعامل بین بخشی در حادثۀ نشت نفت به رودخانۀ زاینده‌رود

راهنمای دانلود
  • جهت دانلود هر یک از فایل ها، بر روی لینک مورد نظر کلیک نموده و پس از انتخاب محل ذخیره تا اتمام فرآیند دانلود صبر کنید.
  • به منظور دانلود فایل های حجیم توصیه می شود از یک نرم افزار Download Manager استفاده گردد.
  • برای خارج نمودن فایل ها از حالت فشرده ( rar یا zip ) از نرم افزار Winrar استفاده نمایید.
  • فایل های فشرده چند بخشی را بصورت کامل دانلود و در یک پوشه قرار دهید و با رایت کلیک بر روی یکی از آن ها گزینه Extract را انتخاب نمایید.
  • برای مشاهده فایل های ایمیج ( ISO, IMG… ) از یکی از نرم افزار های Rufus ، PowerISO و یا UltraISO استفاده نمایید.
  • کلمه عبور ( در صورت نیاز ) عبارت www.datasara.com می باشد؛ دقت کنید که تمامی حروف می بایست بصورت کوچک تایپ شود.
  • مشاهده خطای CRC هنگام خارج کردن فایل های فشرده با وجود تایپ صحیح کلمه عبور، بدین معنی است که فایل مورد نظر به درستی دریافت نشده و می بایست مجدداً دانلود شود.
  • در صورت مشاهده لینک های معیوب لطفاً موضوع را با ما در میان بگذارید.

مشخصات

مشخصات

توسط: گلرخ عتیقه‌چیان ، علی مظاهری ، حسین صفاری ، زهرا موسویان ، منصور شیشه‌فروش ، کتایون جهانگیری تعداد صفحات: 15 درج در دیتاسرا: ۱۳۹۴/۱۱/۲۸ منبع: دیتاسرا

خرید محصول

خرید محصول

عنوان: بررسی تعامل بین بخشی در حادثۀ نشت نفت به رودخانۀ زاینده‌رود حجم: 402.05 کیلوبایت فرمت فایل: pdf قیمت: 1200 تومان رمز فایل (در صورت نیاز): www.datasara.com

فرمت ایمیل صحیح نمی باشد.

گروه نرم افزاری دیتاسرا www.datasara.com

نمای مطلب

فصل نامه علمی – پژوهشی امداد و نجات، سال ششم، شماره 4، 1393
عنوان مقاله : بررسی تعامل بین بخشی در حادثۀ نشت نفت به رودخانۀ زاینده‌رود
نویسندگان : گلرخ عتیقه‌چیان ، علی مظاهری ، حسین صفاری ، زهرا موسویان ، منصور شیشه‌فروش ، کتایون جهانگیری
چکیده
روز دوشنبه بیست و ششم فروردین ١٣٨٧، بر اثر بی‌احتیاطی رانندة بلدوزر متعلق به ادارة راه و ترابری‌، مسیر خط لولة نفت خام امیدیه‌اصفهان در فاصلة ٥٠٠ متری بالادست رردخانة زاینده‌ررد در منطقة چلوان شهر سامان از توابع استان چهارمحال و بختیاری‌، دچار شکستگی و نشت نفت گردید و حجم گستردة نفت خام زمین‌های اطراف و رودخانة زاینده‌رود را آلوده کرد. با وقوع این حادثه‌، آب آشامیدنی برخی از شهرهای استان اصفهان به مدت ٤٨ ساعت به طور کامل قطع گردید. مطالعة حاضر با هدف معرفی نمونه‌ای موفق از همکاری و تعامل بین‌بخشی در مدیریت یک بحران زیست‌محیطی انجام شده است‌.

روش: این مطالعه‌، یک پژوهش کاربردی است که در ٥ مرحله انجام ..1.3 در مرحلة نخست مررری بر ادبیات موجود در زمینة نشت مواد سمّی به ریژه فرآورده‌های نفت در منابع آبی انجام شده است‌. در مرحلة دوم بررسی حادثه با بهره‌گیری از مرور مستندات موجود انجام شد. در مرحلة سوم از طریق مصاحبه با افراد مسئول یا دست‌اندرکار مدیریت حادثه‌، اطلاعات مربوط به شناسایی نقش‌ها، مسئولیت‌ها و همچنین مداخلات انجام شده توسط نهادهای مسئول در حادثه مذکور استخراج شد، سپس داده‌های جح‌آرری شده‌، جح‌بندی و تحلیل محتوایی شد. در نهایت به منظور همکاری و تعامل بین‌بخشی‌، الگویی طراحی و پیشنهاد گردید. یافته‌ها: در پاسخ به این حادثه‌، اقدامات گسترده‌ای از سوی استانداری اصفهان‌، ادارة آب و فاضلاب استابا، سازمان محیط‌زیست استانا، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان‌، سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی استالا، شرکت نفت و سایر ارگاباهای مسئول برای پاکسازی منطقه و جلوگیری از ورود نفت خام به تاسیسات آبگیر و تصفیه‌خانة اضطراری صورت گرفت‌. پس از پاکسازی رودخانه‌، مراحل تصفیة آب تحت کنترل سازمان‌های مربوطه و پس از انجام آزمایشات لازم و با رعایت استانداردهای تصفیه آب انجام شد. همچنین با هماهنگی ستادی در استان‌، مشکلات جانبی قطع آب به حداقل کاهش یافت‌. بعف ف فتیعه‌کیوی‌: در میان آلودگی‌های منابع آب‌، آلودگی به مواد نفتی یکی از پایدارترین و خطرناک‌ترین آنهاست‌. این نوع آلودگی تهدیدی مهم برای مناج زیرزمینی و مناج سطحی آب محسوب می‌شود. برای کاهش خطر ناشی از نشت مواد نفتی‌، پیش‌بینی و شناسایی نقاط حادثه‌خیز و اقداماتی که منجر به رخداد چنین حوادثی می‌شود ضررری است. همچنین برای تعامل بین‌بخشی و همکاری بین سازمان‌های درگیر باید قبل از وقوع بحران‌هایی از این نوع‌، چاره‌ای اندیشیده شود. کلماتاکلیدف‌: نشت نفت‌، رودخانة زاینده‌رود، حادثه‌، مدیریت بحران‌. مقدمه حدرد ٣ درصد از آب دریاچه‌ها و رردخانه‌های موجود در جهان را آب شیرین تشکیل می‌دهد. بنابراین آب شیرین منبعی ارزشمند و کمیاب محسوب می‌شود ( ١ و٢) و حفظ و مدیریت موثر منابع آب شیرین‌، امری ضروری است ( ١٢و)‌. یکی از اجزای مدیریت منابع آب شیرین‌، ممانعت از آلودگی آنهاست‌. یکی از انواع‌، آلودگی شیمیایی است‌. آلودگی آب شیرین با مواد نفتی به عنوان یکی از انواع آلودگی شیمیایی ماهیت پیچیده‌ای دارد چون ضمن تاثیرات زیست محیطی نامطلوبی که بر موجودات زنده اعم از انسان‌، حیوان و گیاه می‌گذارد، صدمات جبران ناپذیری بر کرة زمین وارد می‌کند و اثرات زیانبار بسیاری نیز بر فعالیت‌های محلی دارد. چنین حوادثی نیازمند مدیریت منابع گسترده‌، تجهیزات‌، مهارت نیروی انسانی و هماهنگی کارآمد سازماناهاست (‌٤)‌. حوادثی که در سال‌های اخیر موجب نشت نفت به منابع مهم آبی کشور به ویژه آب‌های سطحی شده است ابعاد گسترده و خطرناس پیدا کرده‌اند.

آلودگی‌های ناشی از این رخداد در اغلب موارد منجر به ایجاد بحران در مدیریت منابع آبی در مناطق وسیعی از کشور شده است (‌٩)‌. بسیاری از موارد آلودگی آب غیرقابل اجتناب و خارج از اراده ماست‌. حوادث طبیعی نظیر سیل و زلزله و مانند آن از این جمله‌اند. لیکن موارد بسیاری از آلودگی منابع آب و تخریب‌های زیست‌محیطی قابل اجتناب هستند و با مدیریت به موقع می‌توان آنها را کنترل کرد. بررسی آمار و اطلاعات موجود در جهان‌، نشانگر تکرار حوادث مرتبط با ورود نفت و مشتقات آبا به اقیانوسها، دریاها، رردخانه‌ها و سایر منابع سطحی و زیرزمینی است‌. نشت نفت از نفت کش‌ها، چا٥های نفت‌، مخازنا و خطرط رله انتقال نفت و .... همچنال تکرار می‎شود. مثلا، در سال ١٩٨٣ و در جریان جنگ ایران و عراق حدود یک میلیون بشکه نفت وارد خلیج فارس شده است‌. در سال‌های اخیر نیز ورود حجم عظیمی از نفت به رودخانة کرخه‌، سقوط تانکر نفتکش در دریاچة سد قشلاق در کردستان‌، شکستگی لولة انتقال نفت از خوزستان به اصفهان در پنج کیلومتری شهر سامان در استان چهارمحال بختیاری و آلودگی نفتی وسیع رودخانة زاینده‌رود، نشت نفت از دو پالایشگاه تهران و اصفهان به منابع آب زیرزمینی اطراف و بالاخره آلودگی نفتی رودخانة کشکان در استابا رستالا نمونه‌هایی از این دست هستند (‌٩)‌. در پژوهش حاضر که در آن به حادثة شکستگی لوله خط انتقال نفت در حوالی روستای چلوان از توابع شهر سامان در استان چهارمحال و بختیاری در ٢٦ فروردین ١٣٨٧ پرداخته شده‌، در نوع خود یکی از بارزتر‌ین و بی‌سابقه‌ترین حوادث نشت نفت در کشور بوده است که منجر به آلودگی یکی از آبراه‌های حیاتی کشور گردید. این حادثه استان اصفهان را به شدت تحت تاثیر قرار داد. وجود آب‌هایی همانند زاینده‌رود که از کوه‌های زاگرس به ویژه زردکوه سرچشمه گرفته دلیل پیدایش این شهر است‌. شهر اصفهان روی دشتی به نسبت هموار با شیبی در حدود ٢ درصد و به طرف شمال شرقی بنا گردیده .;....3 در طی سده‌های گذشته نیز به سبب وجود آب فراوان‌تر و آلودگی کمتر در سمت جنوب غربی توسعة بیشتری یافته است‌. از طرفی حیات اقتصادی و اجتماعی بخش بزری از استان اسهان‌، به طور مسقعم و غیرمستقیم به زاینده ررد رابسته است (‌٥)‌. رودخانة زاینده‌رود به عنوان بزرگ‌ترین منبع تامین‌کنندة آب کشاورزی و شرب شهر اصفهان و دیگر شهرهای استان اصفهان می‌باشد (‌٨)‌. زاینده‌رود یا زنده‌رود به معنی دهندة زندگی‌، بزرگ‌ترین رودخانة فلات مرکزی ایران است که از کوه‌های زاگرس مرکزی سرچشمه گرفته و در کویر مرکزی ایران به سمت شرق حدود ٢٠٠ کیلومتر پیش می‌رود و در نهایت به مانداب گاوخونی می‌ریزد. زاینده‌رود برخلاف بسیاری از رودهای فلات مرکزی ایران که فصلی هستند، دائمی است‌. حوزة رودخانة زاینده‌رود ٥٠٠.٤١ کیلومتر مربع است (‌٦)‌. برآورد می‌شود جریان آب این رودخانه در مطلوب‌ترین شرایط ٢.١ کیلومترمربع در سال و یا ٣٨ مترمکعب در ثانیه است (‌مرکز آمار ایران‌، ١٣٩٢ )‌.

بیشترین آب جاری در زاینده‌رود وارد استان اصفهان می‌شود. استان اصفهان در محدودة آب و هوای گرم و خعک قرار دارد؛ از این رو، مهاج آب شهرین استابا ظرفیت محدردی دارند. از آنجا که جمعیت استان رو به رشد است‌، این امر باعث رشد نیازهای آبی استان در بخش صنایع کشاورزی و آشامیدن می‌شود (‌نیاز آبی استان در سال ١٤٠٠ به ١٠ میلیارد مترمکعب می‌رسد)‌. علاوه بر آن‌، بخشی از منابع آبی به دلیل آلودگی‌، دیگر قابل استفاده نیستند. خشکسالی‌های مکرر نیز به عوامل قبلی کمک می‌کند تا استان را وارد شرایط خطرناس به نام بحرانا آب کنند و زنگ‌های خطر کاهش مناج آب را برای استان به صدا درآورند (‌٥٠‌) برای کاهش خطر ناشی از نشت مواد نفتی‌، پیش‌بینی ق شناسایی نقاط حادثه‌خز و اقداماتی که منجر به این گونه حوادث می‌شوند ضروری است‌. در پروژه‌های اجرایی از قبیل راه‌سازی‌، حفاری‌، خاک‌برداری‌، سوخت‌رسانی و ... باید همة موارد احتمالی که می‌تواند موجب آلودگی نفتی منابع آب شود شناسایی شوند. این مرحله از مدیریت نشت را مرحلة پیشگیری می‌گویند. مرحلة بعدی در مدیریت نشت‌، آماده کردن برنامه مدون قابل اجرا، برای زمان بروز حوادثی از قبیل نشت نفت به هر شکل به منابع آب می‌باشد تا در زمان وقوع حادثه مطابق با این برنامه پیش‌بینی‌های لازم به عمل آید. به این مرحله از مدیریت نشت نفت‌، مدیریت بحران گفته می‌شود که در واقع یک مدیریت اجرایی است‌. آماده‌سازی تجهیزات مقابله با حوادث و اطلاع‌رسانی سریع به سازمان‌های ذی‌ربط و در نهایت اجرای پروژه‌های پاکسازی آلودگی نفتی از مرزهای آبی و خاکی از جمله وظایف مدیریت نشت مواد نفتی می‌باشد (‌٩)‌. مطالعة حاضر با هدف معرفی اهمیت مدیریت مخاطرات مواد شیمیایی و معرفی نمونه‌ای موفق از مهار آلودگی نفتی منابع آبی با همکاری و تعامل بین‌بخشی در مدیریت یک بحران زیست‌محیطی انجام شده ..;.ی.ا....1 روش تحقیق این پژوهش موردی از انواع پژوهش‌های کاربردی اسب که در ٥ مرحله انجام شده است‌. در مرحلة نخست مروری بر ادبیات موجود در زمینة نشت ساد سمّی به ریژه فرآررده‌های نفت در مناج آبی انجام شده است‌. در مرحلة دوم بررسی حادثه با بهره‌گیری از مرور مستندات موجود، اسناد و متون مرتبط در استانداری استان اصفهان‌، معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان‌، سازمان آب و فاضلاب استان‌، سازمان آب منطقه‌ای استان اصفهان‌، سازمان محیط زیست استان اصفهان‌، سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی استان و گزارشات خبری نشریات و سایت‌های اطلاع‌رسانی و خبری در شبکة وب انجام شد. در مرحلة سوم مطالعه‌ای کیفی انجام پذیرفت‌. این مرحله از طریق مصاحبه با افراد مسئول یا دست اندرکار در مدیریت حادثه و تعدادی از کارکنان ستاد مدیریت بحران استانداری استان اصفهان‌، واحد بهداشت محیط معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان‌، و سازمان محیط زیست استان اصفهان انجام پذیرفت‌. خروجی این مرحله‌، شناسایی نقش‌ها، مسئولیت‌ها و همچنین مداخلات انجام شده توسط نهادهای مسئول در حادثة مذکور بوده است‌. در مرحلة چهارم داده‌های جمع‌اوری شده از مراحل قبلی‌، جمع‌بندی و مورد تحلیل محتوایی‌ا قرار گرفت تا به عنوان پایه‌ای برای مطالعات بیشتر و مداخلات پیشگیرانه در این زمینه استفاده شود. در نهایت نیز به منظور همکاری و تعامل بین‌بخشی‌، الگویی طراس و پیشنهاد گردید. بافته‌ها در روز دوشنبه بیست و ششم فروردین ١٣٨٧ ساعت ١٥، بر اثر بی‌احتیاطی رانندة بلدوزر متعلق به اداره راه و ترابری‌، مسیر خط لوله نفت خام امیدیه اصفهان در فاصلة ٥٠٠ متری بالا دست رردخانة زاینده‌رود در منطقة چلوان شهر سامان از توابع استان چهار محال و بختیاری‌، با برخورد ریپر[ دچار شکستگی و نشت نفت گردید. قطر این سوراخ در حدود ٢٠ سانتی‌متر بود و حجم گستردة نفت خام با فشاری حدود .. تا شعاع ٥٠٠ متری زمین‌های اطراف شامل جوی‌ها و چاه‌های اب و رودخانة زاینده‌رود را ا.لوده کرد. فاصلة محل حادثه از رودخانه تا محل ابگیر حدود ٧٠ کیلومتر است‌. از آنجا که دو سوم آب آشامیدنی شهر اصفهان و ٤٠ شهر دیگر استان اصفهان از تصفیه‌خانة اب اصفهان تامین می‌گردد (‌٨)‌، با وقوع این حادثه اب اشامیدنی شهرهای یادشده به مدت ٤٨ ساعت ... به محض اطلاع مقامات و مسئولان استان اصفهان از این موضوع با محوریت ادارة کل بازسازی و ستاد حوادث غیرمترقبه استان اصفهان در محل استانداری اصفهالا، کمیتة مقابله با نشت نفت تشکیل و هماهنگی‌های لازم با سایر نلادهای پاسخگر سریعاً و بلافاصله پس از وقوع حادثه مقام‌های مسئول برای کنترل آب آغشته به نفت خام وارد عمل شدند و نیروهای آتش‌نشانی پس از هشت ساعت موفق شدند لوله آسیب‌دیده را ترمیم کنند. پرتاب نفت در ساعات اولیه با توجه به فشار داخل لوله تا ارتفاع بیش از ٤٠ متر و شعاع بیش از ٥٠٠ متر گزارش گردید. میزان نفت خروجی از لوله حداقل ٤.٥ میلیون لیتر برآورد گردیده بود(‌٨)‌. موقعیت جغرافیایی منطقه‌ای به گونه‌ای بود که لوله انتقال نفت خام‌، در جاده بالای رودخانه و مشرف به آن قرار داشت‌. همچنین در پایین دست جاده و در حاشیة رودخانه مجموعة تفریحی کوثر متعلق به سپاه پاسداران استان چهار محال و بختیاری واقع گردیده بود. در همان ساعات اولیه بروز حادثه همة عوامل و تجهیزات راه و ترابری موجود در منطقه بسیج گردید و اقدام به زدن خاکریز در مسیر جاده به منظور مهار کردن جریان نفت خام و جلوگیری از ورود آن به مزارع و باغات حاشیة رودخانه و نهایتا به رودخانة زاینده‌رود کردند. به دنبال نشت نفت و آلودگی رودخانة زاینده‌رود، آب در برخی از نقاط اصفهان قطع شد، همچنین آب معدنی در اصفهان نایاب شد. ستاد حوادث غیرمترقبه استان اصفهان طی اطلاعیه‌ای اعلام کرد که ساکنان اطراف منطقه به هیچ وجه از آب این ناحیه استفاده نکنند و به آلودگی این آب توجه داشته باشند. چند ساعت پس از وقوع حادثه‌، کارشناسان وزارت نفت با بالگرد خود را به منطقه رساندند ق نشت نفت خام را مهار کردند. همزمانا با آنها چند دستگاه تانکر نسبت به جمع‌آق‌ری و حمل نفت‌های خام جمع شده اقدام کردند. متاسفانه بر اثر ازدیاد و تجمع مواد نفتی‌، خاکریز ایجاد شده در مقابل دو قطعه لوله با قطر هزار که به منظور هدایت سیلاب در عرض جاده تعبیه گردیده بود، تخریب شد و عمده نفت خام جح شده به سمت باغات حاشیة رودخانه‌، نهایتا به کانال کاه‌کش مجاور رودخانه و نیز رودخانه ریزش کرد. در ساعت ٢٣ شب وقوع حادثه‌، ضمن تشکیل ستاد حوادث غیرمترقبه در نزدیک‌ترین شهرستان محل حادثه (‌شهرستان لنجان‌) و مطلع شدن مسئولان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان‌، تدابیر لازم در خصوص نظارت بر کیفیت بهداشتی آب و انجام تعاملات لازم با شرکت‌های آب منطقه‌ای و آب فاضلاب‌، بخشداری و شهرداری‌های لنجان و تصفیه‌خانة آب و ستاد حوادث غیرمترقبه استان اتخاذ گردید. از طرفی با توجه به اقدامات ضربتی صورت گرفته توسط عوامل وزارت نفت‌، آتش‌نشانی و ... به طور کامل از نشت نفت خام از لولة مورد نظر جلوگیری به عمل آمد و تیم‌های مربوطه شروع به پاکسازی محیط کردند.

برای پاکسازی اولیة رودخانه از روش‌های مختلفی استفاده گردید که می‌توان به شوک هیدرولیکی اشاره کرد. در ابتدای نشت نفت در مسیر ٦٠ کیلومتری رودخانه با دبی اولیه مقدار زیادی لکه‌های نفتی درکناره‌های رودخانه لابه لای ریشه‌های درختانا انباشته شده بود که با افزایش دبی و ایجاد شوک هیدررلیکی مقدار زیادی از لکه‌های به دام افتاده کنده شوند و به مسیر دیگری برای پاکسازی لکه‌ها اقدام گردید. یکی از روش‌های پاکسازی رودخانه و دریاها استفاده از بوس‌هاست‌. با توجه به نبود آمادگی قبلی برای روگیری لکه‌های نفتی از بلوک‌های سقفی پلی استرین و گونی‌، کاه و ذغال در ورودی آبگیر سد چم آسمان و تصفیه‌خانة آب اصفهال استفاده شد که نتایج قابل توجهی برای حذف نفت در زمان اضطراری مشاهده گردید. از طرفی به دلیل محدودیت و عدم امکان ورود عوامل بهداشتی به منطقة حادثه‌دیده در همان ساعات اولیة بامداد، همزمان ستاد بحران متشکل از کارشناسان بهداشت محیط استان تشکیل و ضمن تقسیم رظایف در خصوص تشدید کنترل آب آشامیدنی شهر اصفهان و شهرستان‌های درگیر (‌لنجانا، مبارکه‌، نجف آباد، فلاررجاا، خمینی‌شهر، برخوار، نایین‌، اردستان‌) و با افزایش تعداد موارد کلرسنجی و نمونه‌برداری میکرربی و تاکید بر مدیریت مصرف و ذخیره آب آشامیدنی مکاتبات متعدد با شرکت‌های آب و فاضلاب شهری ررستایی‌، معارنت درمان‌، معارنت غذا و دارو، سازمان بازرگانی و مدیر کل حوادث غیرمترقبه استانداری انجام گرفت‌. قابل ذکر است‌، به علت شدت آلودگی آب رودخانه به مواد نفتی‌، تصفیه‌خانة ا-‌ب از همانا ساعات اق‌لیه وقوع حادثه به طور کامل از مدار توزیع اب خارج گردیده بود، که در همین خصوص مکاتباتی با شرکت ابفای شهری‌، معاونت درمان و مرکز سلامت محمط و کار، در ضوص ا-‌مادگی در برابر قحطی احتمالی آب‌، درخواست برداشت آب از مخازن ذخیرة شرکت آ‌بفا برای بیمارستان‌ها، تشدید نظارت کارشناسان بهداشت و همچنین درخواست پرکلرین و کیت کلرسنج از مرکز سلامت و محیط کار با توجه به بحران ایجاد شده انجام ..1.3ت پس از ٤٨ ساعت تا حد زیادی از ورود نفت به رق‌دخانه‌، جلوگیری و نفت‌های شنارر داخل رودخانه و حاشیة آن با قایق و دیگر امکانات تا حد زیادی پاکسازی گردید. همچنین در ورودی سد چم آسمان که تامین کنندة آب تصفیه‌خانة استان اصفهان است با استفاده از اسکیمرهای ابتکاری تا حد زیادی از آلوده‌شدن تاسیسات سد چم آسمان و تونل انتقال آب خام و تصفیه‌خانة آب اصفهان جلوگیری شد و سرانجام با وجود خسارت چند میلیارد تومانی به منابع آبی استان‌، تامین آب آشامیدنی مجددا پس از ٤٨ ساعت از سر گرفته ب ، س . سه روز بعد از حادثه (‌١٣٨٧.١.٢٩) با توجه به خارج بودن آب تصفیه‌خانه از مدار آب‌رسانی و ناکافی بودن اب چاه‌های فلمن و چاه‌های متفرقه و گزارشات مکرر کارشناسان بهداشت محیط‌، مبنی بر افزایش موارد صفر کلر باقی‌مانده در شبکة ا.برسانی شهری و گزارشات مردمی مبنی بر قطعی و کمبود آب در سطح شهر، این جرانی ایجاد شد که ممکن است شهروندان از منابع اب نامطمئن استفاده کنند و بحران دیگری نیز ایجاد گردد. در این راستا کارشناسان بهداشتی استان و شهرستان‌های درگیر اقدام به اموزش‌، اطلاع‌رسانی‌، اتخاذ تدابیر لازم و تشدید نظارت‌ها کردند. در بعد از ظهر همان روز کارشناس مسئول بهداشت محیط استان کارشناس ا/ب بهداشت محیط‌، به اتفاق یکی از اعضای هیآت علمی دانشکدة بهداشت به محل تصفیه‌خانة اب اصفهان عزیمت کردند و نسبت به بررسی شرایط موجود، مقایسه اب ورودی و خررجی تصفیه‌خانه‌، مقایسه تست‌های TOC انجام شد و نسبت به انجام ازمایشات معمول شامل بو، طعم و وضعیت ظاهری اب اقدام کرده و در خصوص ارسال نمونه برای انجام تست TOC با پالایشگاه اصفهان به صورت تماس تلفنی و رایزنی و تعامل‌، هماهنگی‌های لازم انجام شد. لازم به ذکر است طی بازدید از محل فیلتراسیون تصفیه‌خانه‌، فیلم نفت به وضوح روی سطح فیلترها مشاهده می ردید. ررز جمعه ٨٧.١.٣٠ اب تصفیه‌خانه به میزان ٣٠ درصد در مدار ابرسانی قرار گرفت‌، که با این اقدام مشکل کلر باقیمانده مرتفع گردید، رلی همچنان شکایات متعددی مبنی بر استشمام بوی نفت از طرف مردم گزارش می‌گردید و این روند همچنان در ررز بعدی ادامه داشت‌. همچنین اقدامات کنترلی مراکز بهداشت استان اصفهان در خصوص سنجش کلر باقی‌مانده و تشدید کنترل میکرربی آب و تاکید بر کنترل بهداشتی آب در مراکز جمعی از قبیل پادگان‌ها، دانشگاه‌ها، سایز نگهداری سالمندان‌، بیمارستان‌ها و.... انجام گردید. در ضمن‌، مرکز بهداشت استان به صورت تلفنی از مرکز سلامت محیط و کار درخواست کرد تا در خصوص ارسال تعدادی نمونه‌، برای بررسی احتمالی آلودگی آب به هیدروکربن‌های نفتی از طریق مدیر کل دفتر پایش فراگیر محیط زیست سازمانا حفاظت محیط زیست تهران هماهنگی لازم به عمل آوردند تا در اولین فرصت ممکن نمونه‌ها به تهران ارسال گردد. ضمناً هماهنگی‌های لازم با دانشگاه صنعتی شریف برای ارسال نمونه به عمل آمد، در همین خصوص پیرر مذاکرات تلفنی اقدامات انجام شده بهداشتی در خصوص وضعیت آب شهر اصفهان و سایر شهرهای درگیر به دفتر مدیر کل حوادث غیرمترقبه استانداری ارسال گردید. در تاریخ ١٣٨٧.٢.١ مجموعآ ٢٠ نمونه از نقاط مختلف شامل ورودی و خروجی تصفیه‌خانة آب اصفهان و نقاطی از شهر برای انجام آزمایشات هیدررکربن‌های نفتی PAHS برداشت گردید که ٩ نمونه به آزمایشگاه محیط زیست تهران ارسال گردید و همزمان ٣ نمونه برای انجام آزمایشات هیدروکربن‌های نفتی و احتمال تشکیل محصولات واسطه در اثر شکسته شدن ترکیبات نفتی به دانشگاه صنعتی شریف و همچنین ٨ نمونه برای اندازه‌گیری مقادیر TOC به پالایشگاه اصفهان ارسال گردید. بر اساس نتایج آزمایشات یک هفته پس از بروز عادثه‌، ترکمان نفقی در نمونة آب ورودی به تصفیه‌خانه تا حد قابل ملاحظه‌ای از بین رفته بود، اما وجود ترکیبات سبک‌تر مانند برمو دی کلرومتان‌، دی برموکلرمتان و تری‌برمومتان در نمونه آب خروجی تصفیه‌خانه‌، به وضوح دیده می‌شد که می‌توانست از تبدیل ترکیبات نفتی به وسیلة عملیات اکسایشی ایجاد شده باشد و بر اساس این گزارش‌، نمونه‌های خررجی آب تصفیه‌خانه برای آشامیدن مناسب نبود. نتایج حاصل از آزمایشات ٩ روز پس از حادثه حاکی از آن بود که ترکیبات نفتی کاهش یافته بود، اما وجود ترکیبات هالومتان همچنان در بعضی نمونه‌ها مشهود بود، به ریژه در نمونة مربوط به خروجی تصفیه‌خانة آب بالاتر از میزان استاندارد گزارش گردیده بود. ٢٢ روز بعد از وقوع حادثه همة عوامل اجرایی در منطقه مشغول پاکسازی و خاکبرداری از منطقه بودند. بسیاری از درختان آغشته به مواد نفتی قطع شده بود و در حاشیة رردخانه نشت نفت تا عمق ٢ متر هم مشاهده می‌شد که خاکبرداری شد. با توجه به برآورد انجام شده حدود ٨٠ درصد منطقة حادثه‌دیده پاکسازی و یا در حال پاکسازی بود و در مجموعة تفریحی سپاه اقدامات اساسی انجام شده بود ولی فیلم نفت هنوز در آب دیده می‌شد، نشت نفت و آلودگی نفتی در آب بیشتر به واسطه شاخ و برگهای موجود در نقاط کور رودخانه و همچنین حاشیة رودخانة زاینده‌رود تشخیص داده شد. در همین ررز با توجه به مکاتبات انجام شده با سازمانا بازرگانی در خصوص تامین آب بسته‌بندی مورد نیاز شهروندان در صورت ضرورت‌، طی نامه‌ای اقدامات انجام شده از سوی آن سازمان به مرکز بهداشت استال اعلام گردید. ٣٢ روز بعد از وقوع حادثه خاکبرداری و جایگزین کردن خاک مناسب در حد وسیع و مطلوب مشهود بود. درختان آغشته به مواد نفتی قطع شده بود، ولی متاسفانه اقدام قابل توجهی در خصوص لایروبی کانال کاه‌کش مجاور رودخانه انجام نشده بود و مواد نفتی به وضوح در کانال کاه‌کش مشاهده می‌گردید. در بررسی‌های انجام شده علت این حادثه تعریض بدون هماهنگی جادة اصلی از سوی وزارت راه و ترابری و برخورد بلدوزر با خط لوله نفت بوده است‌. با وجود تجمع گاز فراوان در هوا بر اثر نشت نفت از خطوط لوله مذکور هیچ‌گونه آتش‌سوزی در این منطقه حادث طبق کارشناسی‌های انجام شدة اداره کل محیط زیست استان اصفهان‌، بیش از ١٣ میلیارد تومان خسارت فقط در بخش آب به استان تحمیل شد. در این حادثه‌، نفت خام تا شعاع ٥٠٠ متری زمین‌های اطرافا را نیز آلوده کرد که با همکاری دستگاه‌های ذی‌ربط در استان لایروبی از سطح مادی اطرات (‌سامان‌) و محل مجاور لوله به پایان رسید.

در جریان این حادثه تعدادی از سازمان‌ها و مراکز علمی و اجرایی به یاری سازمان‌های مسئول شتافتند که از جمله آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: سازمان‌های اجرافی م دانشگاه علوم پزشکی اصفهان‌، معاونت بهداشتی استان اصفهان‌، گروه بهداشت محیط تشکیل تیم علمی با حضور اساتید و اعضای هیئت علمی دانشکده‌های بهداشت و داررسازی دانشگاه‌های علوم پزشکی و دانشکدة شیمی دانشگاه صنعتی اصفهان و صنعتی شریف با محوریت معاونت بهداشتی‌؛ تشکیل ستاد اجرایی تحت نظر ستاد حوادث غیرمترقبه استانداری‌؛ اطلاع‌رسانی به مردم از طریق ستاد اجرایی در خصوص وضعیت آب شرب‌؛ نمونه‌برداری و انجام آزمایشات لازس به منظور کنترل کیفیت آب بازدید مستمر از تصفیه خانه آب‌، چاه‌های فلمن‌، شبکه‌های آبرسانی شهرستان‌های همجوارو...؛ ایجاد تعامل با ادارات درون بخشی و برون بخشی شامل معاونت غذا و دارو، معاونت درمان‌، شرکت‌های آب و فاضلاب شهری و روستایی‌، سازمان بازرگانی ...j در خصوص کنترل و تاکید بر تامین آب بسته‌بندی مدیریت مصرف و ذخیره آب آشامید نی‌، تشدید کنترل کیفی منابع تامین آب شامل تصفیه خانه آب‌، چاه‌های فلمن‌، چاه‌های متفرقه و مخازبا ذخیره‌. فم ستاد حوادث عیرمترقبه استانداری اصفهان تشکیل ستاد حوادث غیر مترقبه در نزدیک‌ترین شهرستان محل حادثه (‌شهرستان لنجان‌) درساعات اولیه (‌ساعت ٢٣ شب وقوع حادثه‌)‌؛ ایجاد تعامل بین مسئولان دانشگاه علوم پزشکی‌، شرکت های آب منطقه‌ای‌، آب و فاضلاب‌، شهرداری‌ها، تصه حانه آب و آتش‌نشانی در خصوص اتخاذ تدابیر لازم برای تامین سلامت آب شرب‌؛ هماهنگی لازم و سریع با دستگاه‌های متناظر در استان چهارمحال و بختیاری‌؛ تشکیل ستاد اجرایی تحت نظر استاندار محترم استان اصفهان‌؛ برگزاری جلسات و بازدید مشترک به طور مستمر با مدیرابا دستگاه‌های ستبط در محل حادثه‌. فم شرکت آب و فاضلاب شهری اصفهان قطع ررردی آب به تصفیه‌خانه‌؛

نصب اسکیمر دست‌ساز و ابداعی در نقطة آبگیر تصفیه‌خا نه ؛ استفاده از فوم‌، گونی‌، ذغال‌، پوشال برنج و... در کانال کاهکش و در مسیر رودخانه به منظور جذب مواد نفتی‌؛ کنترل مستمر کیفیت آب در واحدهای مختلف تصفیه خانه‌؛ خارج کردن تعدادی از چاه‌های فلمن که مشکوک به آلودگی نفتی بودند از مدار شبکه‌؛ آبرسانی سیار برای مناطقی دچار قطعی آب‌. اک سازمان حفاظت محیط زیست پیگیری و برخورد قانونی با دستگاه خاطی‌؛ نظارت بر پاکسازی حریم و بستر رودخانه (‌شناسایی‌، جح‌آرری و قطع درختان آلوده‌)‌؛ نظارت بر خاکبرداری منطقة آلوده و انتقال بیش از ٥٠٠٠ کامیون خاک آغشته به مواد نفتی به خارج و جایگزین کردن خاک مناسب‌؛ نظارت بر جمع‌آوری آلودگی نفتی و اشیا و وسایل آلوده از سطح رودخانه‌؛ تشکیل جلسه با شرکت‌های پاکسازی مواد نفتی و بررسی نظرات آنان با حضور صاحبنظران دستگاه‌های دیگر. عح بببازماق U! منطقه‌ای اصفهان ارزیابی مزان آلودگی ١٢٥ نقطه‌؛ اشیای شناور ( ظروف‌، قوطی‌ها، شاخ وبرک درختان‌) به میزان ١٢٠٠ متر در طول رودخانه‌؛ دیواره‌های سنگی و خاکی و بستر رودخانه به میزان ١٠٠٠٠ متر مربع‌؛ تنة درختان؛

کانال کاهکش واقع در محل حادثه به میزانا ٣٠٠٠ متر. » سازمان آتش‌نشانی اصفهان حضور به موقع نیروهای فنی و امدادی‌؛ جمع‌آوری نفت از سطح آب به وسیلة ماده‌ای مرسرم به کلینر ٥٥٥؛ جمع‌آوری شاخ و برک و وسایل آلوده به مواد نفتی شنارر در مهح رردخانه با استفاد٥ از قایق‌های مخصوص ؛ پاکسازی حاشیه رودخانه‌. ک شرکت پالایش و پخش نفت اصفان حضور کارشناسان در منطقه به رسیلة بالگرد؛ قطع انتقال نفت خام‌؛ تهیه و تدارک امکانات فنی به منظور انتقال سریع نفت خام جمع آوری شده‌؛ کنترل و مهار نشت نفت خام‌؛ تعمیر و اصلاح خط لولة آسیب‌دیده‌. =·یب‌\د اداره راه ق ترابری حضور به موقع در ساعات اولیة رخداد حادثه در محل‌؛ ایجاد خاکریز در مسیر جاده به منظور مهار جریان نفت ؛ جلوگیری از ورود نفت به مزارع و باغات پایین دست جاده در حد امکان‌؛ جلوگیری از سرازیرشدن نفت به رودخانه درحد امکان .

٠٠٠ همیارال علمی همیاران علمی در زمینه انجام آزمایشات تخصصی و ارائه راهکارهای علمی برای پاسخ صحیح و موثر به حادثه فعالیت می‌کردند. از جمله همیارابا علمی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: دانشکدة بهداشت اصفهالا؛ دانشکدة داروسازی اصفهان‌؛ دانشکدة بهداشت تهران‌؛ دانشکدة شیمی صنعتی شریف‌؛ - دانشکدة شیمی صنعتی اصفهان‌. بحث و نتیجه‌گیری در میان آلودگی‌های منابع آب‌، آلودگی به مواد نفتی یکی از پایدارترین و خطرناک‌ترین آنهاست‌. این نوع آلودگی مهم‌، تهدیدی برای منابع زیرزمینی و منابع سطحی آب است‌. زاینده‌رود به عنوان مهم‌ترین منبع آب سطحی در منطقة ایران مرکزی تامین‌کنندة آب بخش‌های کشاورزی‌، صنعت‌، شرب و محیط زیست منطقه می‌باشد. از لحظة وقوع حادثه تا کنون با آثار مختلف این آلودگی پایدار درگیر بوده است و علی‌رغم اقدامات وسیع و پر حجم برای مقابله با آن همچنانا پاکسازی بعد ٥ سال ادامه دارد. شروع عملیات مقابله با این حادثه ابتدا از طریق احداث خاکریز انجام و تصمیماتی چند از این قبیل اتخاذ شده است‌: در ابتدا بستن دریچه‌های تونل آبگیر در سد چم آسمان را ضروری دانستند تا از ورود آلودگی به تصفیه‌خانه جلوگیری شود. سپس از بوم‌های شناور (‌روش مکانیکی‌) به منظور جذب و هدایت مواد نفتی شناور بر سطح آب در قسمت ورودی و خروجی تونل انتقال آب از چم آسمان به تصفیه‌خانه استفاده کردند. بعد از آن با استفاده از اسکیمرها و پمپ‌های آب افشانا باعث تغییر مسیر مواد نفتی شناور بر سطح آب شدند و بالاخره با استفاده از روش‌های پاکسازی از شیوع بیشتر آلودس جلوگیری شد. در این خصوص از اقدامات انجام شده توسط ستاد حوادث غیرمترقبه استانداری می‌توان به تشکیل ستاد حوادث غیر مترقبه در نزدیک‌ترین شهرستان محل حادثه (‌شهرستان لنجان‌) در ساعات اولیه (‌ساعت ٢٣ شب وقوع حادثه‌) و ایجاد تعامل بین مسئولان دانشگاه علوم پزشکی‌، شرکت‌های آب منطقه‌ای‌، آب و فاضلاب‌، شهرداری‌ها، تصفیه خانه آب و آتش‌نشانی در خصوص اتخاذ تدابیر لازم برای تامین سلامت آب شرب اشاره کرد (‌شکل شمارة وقوع حادثه در استان چهارمحال و بختیاری‌، تاثیر عمده‌ای بر سلامت آب شرب در استان‌های اصفهان و یزد گذاشت‌. از جمله چالش‌های این حادثه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: نبود تجهیزات‌، وسایل و لوازم برای رفع یا کاهش آلودگی نفتی در آب رودخانه و دور کردن مواد نفتی از محل تصفیه‌خانه آب‌، متناسب با تکنولوژی روز در دستگاه‌های ستبط‌؛ کافی نبودن تجهیزات آزمایشگاهی کافی مورد نیاز در آزمایشگاه‌های دستگاه‌های متولی تامین آب سالم و نظارت بر آن از جمله شرکت آب و فاضلاب مرکز بهداشت استان‌، محیط زیست و s... نبود بانک اطلاعاتی در خصوص نوع برخورد با این‌گونه حوادث نوپدید؛

تصمیم‌گیری عجولانه در مورد بازکردن سریع ورودی آب آلوده به تصفیه‌خانة آب بابا شیخ‌علی اصفهان ؛ نبود امکان جلوگیری کامل از ورود آب آغشته به مواد نفتی از طریق نقطة آبگیر به داخل تصفیه‌خانه (‌ضرورت وجود سیستم‌هایی از قبیل اسکیمر و .(... با وجود چالش‌ها، این حادثه دستاوردهایی نیز داشته است که می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: همکاری و تعامل مطلوب بین بخشی دستگاه‌های ذی‌ربط با محوریت استانداری‌؛ آشنایی دستگاه‌های ذی‌ربط با بررز این‌گونه حوادث و آمادگی در خصوص برخورد با آن‌؛ پی‌بردن دستگاه‌ها به نقاط ضعف و قوت خود در مواقع بحران و اقدام برای رفع نقاط ضعف و ارتقای نقاط قوت‌؛ ارتقای سطح آگاهی‌های علمی و اجرایی دستگاه‌های مرتبط با موضوع‌؛ قول مساعد مسئولان محترم کشوری و استانی مبنی بر کمک به تجهیز آزمایشگاه‌های پیبثرفته آنالیز دستگاه‌های نمونه‌های آب در حوزه مسئولیت نظارت بر سلامت آب (‌مرکز بهداشت استان‌)‌؛ آگاهی از توانایی مهندسان مشاور و پیمانکاران داخلی (‌بعضا با همکاری شرکت‌های خارجی‌) در مورد پاکسازی محل‌های آلوده به روش‌های نوین (‌بیوتکنولوژی‌، زباله‌سوزهای صنعتی‌، رربثن‌های جمع‌آرری نفت از آب‌)‌.

در پایان موارد زیر برای بهبود و ارتقای عملکرد در سازمان‌های اجرایی و علمی پیشنهاد می‌گردد: افزایش ایمنی خطوط لوله در حریم جاده به خصوص در مسیر رودخانه‌؛ نصب تابلوهای اطلاع‌رسانی در محل عبور خطوط رله در حریم جاده‌ها؛ ایمن‌سازی خطوط لوله نفت با انجام بازنگری مطالعات بستر رودخانه و اعلام به شرکت نفت در خصوص اتخاذ تدابیر ایمن و حفاظتی در خطوط لوله نفت و گاز؛ راه‌اندازی آزمایشگاه های تخصصی بهداشت محط برای سغن پارامقرهایی نظیر

فلزات سنگین و ... حداقل در ٥ قطب استان کشور؛ تشکیل تیم‌های تخصصی و فوق تخصصی علمی برای مشاوره در زمان‌های بحران‌؛ تهیه د ستورالعمل‌های اجرایی و کاربردی و ضمانت‌های اجرایی آن برای مواقع بحران‌؛ تجهیز نقطة آب‌گیر تصفیه‌خانه در سد چم آسماا به سیستم اسکیمر به منظور جلوگیری کامل از ورود آب در مواقع ضروری‌.

مطالب پیشنهادی
متأسفانه موردی یافت نشد.
ناحیه کاربری

فرمت ایمیل صحیح نمی باشد. ایمیل خود را وارد نمایید.

رمز عبور خود را وارد نمایید.

گزیده ها
گزیده های پر بیننده ترین اخبار روز و هفته
گزیده های وبگردی و اخبار جذاب
گزیده های وبگردی و اخبار جذاب
گزیده های پر بیننده ترین اخبار روز و هفته
مجله اینترنتی دیتاسرا
کلیه حقوق مادی و معنوی این وبسایت متعلق به گروه نرم افزاری دیتاسرا می باشد.
Copyright © 2015