مجله اینترنتی دیتاسرا
امروز جمعه ۲۸ مهر ۱۳۹۶

یک قرن نوع دوستی (3): جمعیت هلال‌احمر دوران تثبیت: پژوهشی تاریخی

راهنمای دانلود
  • جهت دانلود هر یک از فایل ها، بر روی لینک مورد نظر کلیک نموده و پس از انتخاب محل ذخیره تا اتمام فرآیند دانلود صبر کنید.
  • به منظور دانلود فایل های حجیم توصیه می شود از یک نرم افزار Download Manager استفاده گردد.
  • برای خارج نمودن فایل ها از حالت فشرده ( rar یا zip ) از نرم افزار Winrar استفاده نمایید.
  • فایل های فشرده چند بخشی را بصورت کامل دانلود و در یک پوشه قرار دهید و با رایت کلیک بر روی یکی از آن ها گزینه Extract را انتخاب نمایید.
  • برای مشاهده فایل های ایمیج ( ISO, IMG… ) از یکی از نرم افزار های Rufus ، PowerISO و یا UltraISO استفاده نمایید.
  • کلمه عبور ( در صورت نیاز ) عبارت www.datasara.com می باشد؛ دقت کنید که تمامی حروف می بایست بصورت کوچک تایپ شود.
  • مشاهده خطای CRC هنگام خارج کردن فایل های فشرده با وجود تایپ صحیح کلمه عبور، بدین معنی است که فایل مورد نظر به درستی دریافت نشده و می بایست مجدداً دانلود شود.
  • در صورت مشاهده لینک های معیوب لطفاً موضوع را با ما در میان بگذارید.

مشخصات

مشخصات

توسط: اشرف سادات موسوی ، نواب شمس‌پور تعداد صفحات: 16 درج در دیتاسرا: ۱۳۹۴/۱۱/۲۸ منبع: دیتاسرا

خرید محصول

خرید محصول

عنوان: یک قرن نوع دوستی (3): جمعیت هلال‌احمر دوران تثبیت: پژوهشی تاریخی حجم: 1,017.77 کیلوبایت فرمت فایل: pdf قیمت: 1200 تومان رمز فایل (در صورت نیاز): www.datasara.com

فرمت ایمیل صحیح نمی باشد.

گروه نرم افزاری دیتاسرا www.datasara.com

نمای مطلب

فصل نامه علمی – پژوهشی امداد و نجات، سال ششم، شماره 4، 1393
عنوان مقاله : یک قرن نوع دوستی (3): جمعیت هلال‌احمر دوران تثبیت: پژوهشی تاریخی
نویسندگان : اشرف سادات موسوی ، نواب شمس‌پور
چکیده
در مقاله‌های پیشین با عنوان «‌کسب نشان هلال‌احمر توسط ایرانیان» و «‌جمعیت هلال‌احمر از تشکیل تا تثبیت‌» به بررسی دوران تاریخی تشکیل جمعیت هلال‌احمر (‌شیر و خورشید سابق) و حضور جمعیت هلال‌احمر در زلزلة تربت‌، بررسی اولین نظامنامه‌، نخستین مجمع عمومی و اعلان تشکیل بین‌المللی جمعیت پرداخته شد.

در این مقاله به اولین دوران مدیریتی جمعیت هلال‌احمر در سال‌های ١٣٠٢ تا ١٣٢٠ می‌پردازیم‌. حضور جمعیت در زلزله‌ها، اساسنامه و فعالیت‌های جمعیت از مهم‌ترین محورهای مورد نگارش در این مقاله است‌.کلمات کلیدی ‌: جمعیت هلال‌احمر، شیر و خورشید سرخ‌، امیر اعلم‌.

مقدمه

از ١٣٠٢ به بعد، به تدرچ اقل‌ا٣های موثری برای شکل دادن به جمعیت در ایران صورت گرفت‌، محل اولیه جمعیت در خیابان ناصریه چسبیده به محل دارالفنون در عمارت سابق وزارت فرهنگ و در دو یا سه اطاق محقر بود. تا سال ١٣٠٤ افراد عضو در جمعیت در تهران به ٤١٠ نفر می‌رسیدند.هیات مدیرة جمعیت در سال‌های ١٣.٢ تا ١٣٢. در آغاز تاسیس جمعیت‌، سلسلة قاجاریه هنوز حاکم بود و احمد شاه سلطنت می‌کرد. در این دوره‌، جمعیت تا سال ١٣٠٤ خورشیدی تحت حمایت احمدشاه قاجار بود و به ریاست افتخاری ولیعهد محمدحسن میرزا فعالیت می‌کرد که در مقالة شمارة قبل به تفضیل شرح داده شد. پس از خلع سلطنت خاندانا قاجار، رضاخان به سلطنت رسید و هیات مدیرة اولیة جمعیت با تغییرات مختصری دوباره به فعالیت ادامه داد.روز یکشنبه سی‌ام مهر٦ ١٣. در جلسه‌ای با حضور ١٩ نفر از رجال و اعضای جمعیت و ریاست سنی حاج میرزا یحیی دولت‌آبادی دومین هیات مدیره جمعیت به این شرح انتخاب شد:مستوفی‌الممالک (‌رئیس‌)‌؛ دکتر امیر اعلم (‌نایب رئیس‌)‌، امیر اکرم (‌چراغعلی خان‌) نایب رئیس دوم‌، ممتازالدوله (‌خزانه‌دار کل‌)‌، سرتیب کریم آقا خان بوذرجمهری (‌مفتش کل‌)‌، میرزاعلی‌خان اویسی (‌رئیس دارالانشا)‌. این هیات مدیره به مدت هشت سال تا اواخر ١٣١٢ به فعالمت خود ادامه داد و منشاء خدمات زیادی شد.هیات مدیره معیت سال ١٣٠٦سومین هیات مدیره در تاریخ بیست و هشتم فروردین ١٣١٣ برگزار شد و اعضای هیآت مدیره به شرح زیر انتخاب شدند:محمدعلی فروغی (‌رئیس الوزرا)‌، دکتر امیراعلم (‌نایب رئیس اول‌)‌، دکتر حکیم‌الدوله (‌نایب رئیس دق‌م‌)‌، حسین علاء (‌خزانه دار)‌.در این دور٥، تعمهملات لازم برای فعالمت در جمعیت وجود نداشت و به همین دلیل این هیات مدیره دوام نیاورد و اعضای ان به دلیل مسافرت‌، ماموریت و معذوریت استعفا دادند یا برکنار شدند. علت کناره‌گیری امیراعلمدر ان زمان‌، رضا شاه دستور داد تا با حضور روسای مالیه رزارتخانه‌ها، هزینه‌های شیر و خورشید از بدو تآسیس تا سال ١٣١٣ (‌دوران مسئولیت امیراعلم‌) حسابرسی شود. ماموران اقدام لازم را به عمل اوردند؛ ولی فساد مالی وجود نداشت که این عدم انحراف هزینه‌ها به رضا شاه گزارش شد. پس از ان‌، وی دستور داد دکتر حسن خان پسیان‌، رئیس وزارت جنگ و کادر وزارت‌خانه‌، هزینه‌ها را به طور دقیق بررسی و نتیجه را اعلام کند. این دستور نیز اجرا شد که باز انحرافی به چشم نخورد و در نهایت معلوم شد که با وجود برخی گزارشات هیچ انحرافی وجود ندارد. ولی از ان پس‌، دکتر امیر اعلم به جمعیت نرفت و از عضویت در هیات مدیره کنار رفت‌. یک دلیل دیگر کناره‌گیری وی این بود که رضا شاه گفته بود جمعیت شیر و خورشید زیر نظر وزارت داخله اداره شود که اعضای جمعیت این نظر را نپذیرفته بودند.

چهارمین هیات مدیره سال ١٣١٣در همان سال‌، به دلایل متعدد از جمله نبود تسهیلات لازم برای فعالیت جمعیت و کناره‌گیری امیر اعلم از نیابت ریاست آن مجددا انتخابات برگزار شد. چهارمین هیات مدیره به این شرح انتخاب شدند: فروغی (‌رئیس‌الوزرا)‌؛ دکتر لقمان ادهم (‌نایب رئیس‌)‌؛ محمود جم (‌وزیرداخله وقت‌)‌؛ دکتر رفیع امعن (‌مدیر عامل‌)‌؛ سی‌رضا فعروزا.بادی (‌عغو)‌؛ صادق وثیقی (‌عضو)‌.در سال ١٣١٢ مجددا اساسنامه جمعیت تجدید نظر شه که نکقه قابل توحه در اساسفامه‌، تعریف رضاخان از جایگاه قدرت بود، به صورتی که قدرت از مجمع عمومی کم و به قدرت شورای عالی (‌هیات مرکزی‌) افزوده شد. در واقع‌، طبق اساسنامه ارکان اصلی جمعیت عبارت بودند از مجمع عمومی‌، شورای عالی و هیات مدیره مرکزی‌. اعضای مجمع عمومی اغلب از منصوبین دربار مثل اعضای افتخاری شورای عالی که به صرف داشتن شخصیت حقوقی دولتی عضو بودند. از این زمان به بعد عملا راه دخالت دولت در جمعیت باز شده بود، به طوری که در سال‌های ا.تی گزارش‌ها علاوه بر مجمع عمومی باید به وزیر کشور نیز داده می‌شد. نشست شورای عالی هر سه ماه و بنا به درخواست وزیر کشور انجام می‌شد. در سال ١٣٢٠ بنا به رآی‌گیری جلسة تبیین هیات رئیسه و شورای عالی جمعیت انجام شد، هیآت رئیسه شامل سهیلی (‌وزیر کشور) دکتر حسن لقمان ادهم‌، دکتر طاهری و اعضای شورای عالی شامل اسفندیاری‌، جم‌، فروغی‌، دکتر سنگ‌، دکتر غنی‌، دکتر رفیع و مسعودی بودند.

روسا و شخصیت‌هایی که به عنوان مسئولان جمعیت انتخاب می‌شدند بیشتر از چهره‌های مثبت و فعال بودند و از آنجایی که جمعیت نهادی خیریه و عام‌المنفعه بود، بعضی از رجال برای نشان دادن وجهة اجتماعی خود و بعد تبلیغی قضیه‌، در ادارة این موسسه سهیم می‌شدند. رضاشاه خودش در اولین دورة تشکیل این نهاد ریاست افتخاری آن را عهده‌دار بود و بعدها دختر خود شمس را به عنوان رئیس این تشکیلات انتخاب کرد. مسلماً این انتخاب‌ها بیشتر از جنبة تبلیغاتی آن بود و اینکه به ظاهر نشاا داده شود که خاندال سلطنتی چقدر به فکر طبقات محررم جامعه دکتر خطیبی در خاطرات خود نست به شخصیت‌های جمعیت در آن دررال س‌نویسد: »‌دکتر امیراعلم‌، از پزشکان مشهور زمان خود بود. او اولین کسی بود که در زمان سلطنت احمد شاه پیشنهاد تشکیل جمعیت شیر و خورشید سرخ را تا این زمان دولت ایران هرحفال به کنوانسیون‌های ژنو ملحق شده بود و علامت شیر و خورشید سرخ را به عنوان علامت این جمعیت به تصویب کنگرة بین‌المللی صلیب سرخ رسانده بود، ولی تشکیلاتی نداشت‌. پس از وقوع زلزلة بجنورد در سال ١٣٠٢، کشورهای مختلف به کمک ایران شتافتند، ولی در ایران موسسه‌ای وجود نداشت که بتواند این کمک‌ها را تحویل دهد و توزیع کند. این بود که دکتر امیراعلم پافشاری کرد و جمعیت شیر و خورشید سرخ تشکیل شد و موجودیت آن به مراجع بین‌المللی اعلام گردید. بقیه اعضا عبارت بودند از دکتر امیراعلم‌، یاسایی و یکی دو نفر دیگر که نام آنان در خاطر من نیست‌. این هیات کار رسیدگی به آسیب‌دیدگان زلزلة بجنورد را انجام داد. در همین دوره‌، سیل در کشور شوروی موجب خسارات و ویرانی‌هایی شده بود. اولین اعلامیه‌ای که این جمعیت برای جمع‌آوری اعانه برای آسیب‌دیدگان این سیل صادر کرد به امضای سردار سپه بود که در بایگانی جمعیت موجود است‌. امیر اعلم جز این کار سمت دیگری نداشت و تا زمانی‌که حیات داشت به پیشرفت کار جمعیت خدمت کرد S حتی در اواخر، مورد غضب رضا شاه نیز قرا رگرفت‌. دکتر حسن ادهم نیز از پزشکان معروف آن زمان بود. آنها سه برادر بودند که بزرگ‌ترین آنان دکتر لقمان‌الدوله ادهم‌، سپس دکتر عباس ادهم (‌اعلم الملک‌) و پس از وی دکتر حسن ادهم بود که لقب حکیم‌الدوله را داشت‌. هرسه برادر، پزشک بودند و جز به کار پزشکی و در حاشیة آن خدمات افتخاری در جمعیت شیر و خورشید سرخ‌، به کار دیگری نمی‌پرداختند.صادق وثیقی در زمان رضا شاه‌، رئیس کل تجارت بود. در آن زمان سه ادارة کل داشتیم‌، یکی ادارة کل تجارت که رئیس آن همین وثیقی بود. یکی ادارة فلاحت و یکی ادارة کل صناعت بود. روسای این هرسه اداره‌، اگرچه عنوان وزیر نداشتند ولی در کابینة وزیران شرکت می‌کردند. صادق وثیقی چون به لحاظ مالی‌، درستکار بود سمت خزانه‌داری شیر و خورشید سرخ را تا سال ١٣٤٩ که درگذشت‌، به عهده داشت‌»‌.

اقدامات انجام شده در سال‌های ١٣٠٤ تا 1320

یکی از قدیمی‌ترین فعالیت‌های هلال‌احمر، چاپ نشریه‌ای است که در ابتدا با نام شیر و خورشید سرخ ایران انتشار می‌یافت‌. نخستین شمارة شیر و خورشید ایران در خرداد ٤ ١٣٠، با تناوب زمانی ماهانه و به قیمت ٢ قرانا توسط مطبعة مجلس به چاپ رسید. این مجله از انتشارات جمعیت شیر و خورشید سرخ و مدیر مسئول آن با علی‌محمدخان اویسی بود. شمارة اول آن در سال ١٣٠٤ در ٤٤ صفحه به قطع رقعی و با حروف سربی در چاپخانه مجلس به چاپ رسید.در صفحة چهارم مجله و در تعریف شیر و خورشید سرخ به قلم دکتر امیر اعلم چنین می‌خوانیم‌: «‌شیر و خورشید سرخ چیست‌؟ شیر و خورشید سرخ علامتی است که دولت ایران در انجمن بین‌المللی ژنو در مقابل صلیب‌احمر برای تاسیسات و تشکیلات خیریه و صحیحة ملت خود انتخاب و رسما شناخته شده است‌. برای مزید استحضار خاطر هموطنان محترم‌، مختصر تاریخچة صدب‌احمر از تشکیل هیات‌های صلیب احمر و هلال‌احمر به عرض می‌رسانم تا معلوم شود که منظور از تشکیل شیر و خورشید سرخ چیست و فوایدی که این چنین جمعیتی برای عموم‌، خاصه فقرا، ضعفا، مرضی‌، ایتام و فلک‌زدگان مملکت ما دارد چگونه و از چه قرار خواهد بود. بر احدی پوشیده نیست که قدیما و جدیدا در هر نقطة عالم بین دو دولت یا دو ملت یا بیشتر، جنگ و جدال رخ داده و هزاران مردم بی‌گناه دفعتآ دچار انواع و اقسام بلایا و بدبختی‌ها گردید، علاوه بر جوانانی که در میدان مقاتله و مبارزه‌، طعمة گلوله‌های مرگبار شده و فورا بدررد زندگانی خود را گفته‌، عدة کثیری هم در نتیجه عدم معالجة جراحات مهلکه و یا گرفتاری در چنگال بی‌رحمانة مرضات سخت مسریه با هزاران حسرت و آرزر جانا شیرین باخته‌اند. در مدت جریان محاربات‌، تلفاتی که از سوی معالجان مجروحان یا انتشار امراض مهلکه به ممالک متخاصم وارد می‌آید به طور قطع به درجات مهیب‌تر و آنی‌تر از تلفات میادین جنگ است‌. پریشانی مللی که در جنگ اخیر شرکت کردند حتی خسارات و صدماتی که از این جنگ به ملل بی‌طرف وارد می‌آید فزون از اندازه و حساب است‌. وضعیات سکنة ایالات شمالی فرانسه‌، بدبختی و فلاکت میلیون‌ها قحطی‌زدة روسیه و صدمات هول انگیزی که در نتیجه قشون‌کشی اجانب‌، از امراض مهلکه گوناگون به مملکت ما وارد آمده بهترین دلیل و قوی‌ترین برهان است‌. پس اگر قبل از وقت‌، وسایل جلوگیری از امراض مسریه و معالجه زخم‌داران و بیماران‌، لوازم کمک و مساعدت به فقرا و ضعفاء فراهم آید بدون شک و تردید فجایع جنگ‌ها و وخامت این کشمکش‌های خونین که عالم بشریت را تهدید کرده و نوع انسان را به طرف هلاکت سوق می‌دهد، البته محدرد شده و دایره این بدبختی کوچک‌تر خواهد شد. لازم است یک نکته را به عرض برسانم که مقصود از جنگ غلبه بر خصم و خارج کردن از میدان محاربه است نه کشتن‌. این قضیه از ابتدا اگر چه به نظر غریب آمده و حتی شاید تصدیق نشود، ولی در واقع‌، مسلم و محرز است‌؛ چنانچه اگر پس از اعلان جنگ دو درلت یکی از درل متخاصم تسلم و مطیع خصم خود شده تحمیلات و تقاضاهای ار را بپذیرد به اصطلاح (‌از میدان در رود) جنگ خاتمه پیدا کرد، رفع تخاصم خواهد گردید. حالات جگرخراش میدان‌های جنگ‌، پریشانی و بدبختی عدة کثیری از افراد که در نتیجة زحمات و مشقات قشون‌کشی‌ها تاب مقاومت نیاورده به امراض مختلفه مبتلا س‌شوند، همچنین رضعیات فلاکت و هلاکت قهری ساکنین نقاطی که میدان جنگ و محاربه واقع می‌گردد و بالاخره بدبختی و پریشانی روزگار افراد غیرمحارب ملل جنگجو و مبارز، همیشه قلوب اشخاص حساس‌، نوع پرور و انسان‌دوست عالم را متالم و متاش ساخته و می سازد، لذا همه رقت اشخاص حساس و نوع‌دوست به میدان‌های سهمناک محاربه شتافته‌، و بدرن فرق میاا درست و دشمن برای معالجه مرضی و التیام به جراحت می پرد ا زند »‌.

٢- فعالیت‌های بهداشتی و درمانیبا توجه به رظایف جمعیت‌، از بدر تاسیس در راسقای مارز٥ با امراض‌، در سال ١٣٠٥ اولمن داروخانة سیار با با یک دستگاه خودرو راه‌اندازی شد. همچنین جمعیت رقت‌، با راه‌اندازی در مطب رایگان در خیابان ناصریه در مرکز و جنوب شهر نزدیک انبار گندم‌، ضمن ویزیت‌، به مراجعان داروی مجانی نیز تحویل می‌داد.در سال ١٣١٥ تاسیس داررخانه‌های ثابت و سیار مد نظر جمعیت قرار گرفت که در همین خصوص‌، موسسه‌ای به نام خانة نمونة کودک در تهران تاسیس کرد که در واقع از بهترین مراکز در رشتة تربیت کودک در کشور بوده است‌. یکی از مهم‌ترین این مراکز پرورشگاه شیر و خورشید مشهد بود.

مهم‌ترین اقدامات امدادیزلزلة شیروان١١ اردیهشت ١٣٠٨ (‌اول مه ٩٢٩ ا) زممن‌لرز٥ای با بزرگای حدود ٧.٣، شهر شیروان را تخریب کرد. در کتاب نادر صاحبقران آمده است که از اواسط فروردین ١٣٠٨ زلزله‌های پی در پی شمروان را می‌لرزاند، مردم شیروان وحشت‌زده به کوه‌ها پناه می‌بردند که سرانجام در تاریخ ١٢ اردیبهشت ١٣٠٨، زلزله‌، شیروان قدیم را با خاک یکسان می‌کند و چند هفته پس از زلزله مردم به شیروان فعلی که در آن زمان باغ‌های شیروانی‌ها بود کوچ می‌کنند و قسمتی از باغ‌ها را تبدیل به هویلو (‌حیاط‌) کردند و شهر جدید شیروان را ایجاد می‌کردند. به دنبال این زمین‌لرزه‌، تعداد زیادی پس‌لرزه به وقوع پیوست که بسیاری از آنها تلفات و ریرانی‌های زیادی به بار آورد. در ٣ مه گرماب و کورکولاب به کلی ویران شدند و در ١٣ مه آتابگ و آبادی‌های دیگری در امتداد کرگان علیا ویران شدند. در ١٣ ژوئیه‌، قلعة فاروج‌، سینکلی و ده روستای دیگر که پیشتر آسیب‌دیده بودند به طور کامل ویران شدند و بیست و یک تن کشته شدند. به قوچان و شیروان آسیب‌های افزون ‌شد رسید و فقط چند خانة چوبی قابل سکونت باقی ماند. تا زمستان همان سال‌، پس‌لرزه ادامه داشت‌.وقوع زلزله‌های پیاپی در حدود شیروان‌، بجنورد و قوچان وضعیت فوق‌العاده اسفناک و رقت‌آوری را برای اهالی و ساکنانا آل حدرد پیبثن آررد که قلب هر شنونده از احوال اهالی بی‌خانمان و گرسنه آن حدود را متالم و متاثر می‌کرد. تقریبآ ٣٣.. نفر از ساکنان شهر درگز در شمال خراسان و روستاهای اطرافا آن بر اش زلزلة ٧.٤ ریشتری در اردیبهشت ١٣٠٨ جان باختند.در آن زمان‌، مجلس مصوب کرد که “‌“‌«‌وزارت مالیه مجاز است از محل پنجاه‌هزار تومان اعتبار مخارج کمک به اعاشة مهاجران بی‌بضاعت که ضمن بودجه ١٣٠٨ مملکی مفظور است ملغ ٢٥ هزار تومان برای کمک و اعانت به ساکنان حدود شیروان و قوچان و بجنورد که از اثر زلزله مصیبت دیده‌اند مصرف نماید. همچنین موسسه شیر و خورشید سرخ برای جمع‌آوری اعانه مشغول شوند.

در اثر زلزله‌، حدود ٦٢٠ نفر جان خود را در گیفان از دست دادند که هشتاد نفر در حال نماز خواندن در داخل مسجد بودند. در آن زمان کمتر روستایی بود که نماز جماعت در آن برگزار می‌شد روی این اصل‌، گیفان را (‌دارالمومنین خواندند)‌، از مردم گیفان فقط ٢٢٠ نفر زنده ماندند. به گفتة بزرگانا، حدرد ٢٥.. نفر هم در ررستاهای اطرافا از بین رفتند .

زلزلة سلماس زلزلة بزرگ و مخرب سال ١٣٠٩ سلماس جزو یکی از مخرب‌ترین زلزله‌های منطقة آذربایجان محسوب می‌گردد. این زلزله پانزده ساعت قبل از پیش‌لرزة سلماببن در نیمه‌شب سه‌شنبه یا در حقیقت بامداد ررز چهارشنبه ١٧ اردیبهشت حادث شد. زرلة اصلی موجب تخریب کامل دیلمقان و ویرانی حدود ٦٠ روستا در دشت سلماس و مناطق حاشیة آن شد، ٢٥.. تا ٤... نفر در اثر این زلزله فوت شدند. دامنة آسیب‌ها از دشت سلمامن به دهستال قطور و مسیر علیای زاب در ترکیه کشیده شد. در این زلزله اکثر آثار باستانی سلماس از جمله حصار ٤ متری شهر دیلمقان‌، مساجد و بقاع قدیمی و عبادتگاه‌های مسیحیان‌، منارة قرون وسطایی میرخاتون در کهنه شهر و پل‌های قدیمی از بین رفت‌. این زلزله که بزرگی آن را بربریان ٧.٤ ریشتر برآورد کرده است.

یکی از مخرب‌ترین زلزله‌های آذربایجان و شاید خاورمیانه باشد، به‌طوری که این سال در تاریخ زرله‌شناسی به‌نام زرلة ١٩٣٠ سلماس ثبت شده است .پس از زلزلة وحشتناک‌، تقریبا سیصد نفری که در زیر آوارهای شهر مانده بودند با مجاهدت سربازان پادگان سلماس از زیر خاک بیرون آورده شدند و در مریضخانه‌های موقت ارتش که به رسیله چادرهایی تهیه شده بود معالجه شدند. نان و غذا به رسیله اتومبیل‌های امداد از نقاط دیگر آذربایجان به سلماس حمل و وسایل آسودگی اهالی و مجروحان کاملا فراهم شد. منصور، والی وقت آذربایجان و سرتیپ حسن خان مقدم (‌ظفرالدوله‌) فرماندة لشکر شمال‌غرب و چند نفر از روسا برای بازدید نقاط زلزلة‌زده از تبریز وارد سلماس شدند و وجوه زیادی از طرف دولت و شیر و خورشید سرخ (‌هلال‌احمر فعلی‌) بین زلزله‌زدگان تقسیم گردید. در ارومیه نیز پس از دریافت خبر زلزله و تخریب کامل سلماس فورا هیات موسسه شیر و خورشید سرخ (‌سابق‌) ارومیه تشکیل و موضوع کمک و مساعدت به زلزله‌زدگان سلماس مطرح شد، بلافاصله آقای حاج امیرنظمی افشار از اعضای پیشقدم در امور خیریه و عضو جمعیت مزبور با آقای دکتر علی احمد خان‌، مقادیری دارو و سایر مایحتاج لازم را برداشتند برای معاینه و معالجه مجروحان به سلماس عزیمت کردند. دکتر امیر اعلم رئیس جمعیت شیر و خورشید سرخ (‌سابق‌) مرکز و پزشک مخصوص دربار به ارومیه رفتند و از آنجا وارد سلماس شدند و همراه با در پزشک به معالجه مردم پرداختند. دکتر حسینقلی صفی‌زاده فارغ‌التحصیل پزشکی از روسیه از اهالی قره باغ آذربایجان بود که در اثر حمله ارامنه (‌١٢٩٧ ش‌) به قریة عربلر ماکو آمده بود و در سال ١٣٠٢ شمسی با درجة سرگردی در خدمت ارتش بود. وی در این زلزله به معالجة زلزله‌زدگان پرداخت‌. نجات یافتگان بعدها شرح دادند که دکتر بی‌آنکه وقت استراحت داشته باشد خوراک خود را در دستمالی می‌پیچید و روزها پی در پی مشغول معالجة زخمی‌ها می‌شد. روزی پس از سه روز بی‌خوابی در اتاق پشت میزش به خواب می‌رود و در همان حال خواب‌، زلزلة دیگری رخ می‌دهد که دیوارهای اتاق فرو می‌ریزد و دکتر زیر سقف می‌ماند که او را پس از هشت ساعت زنده‌، ولی مجروح از زیر خاک در می‌آورند. با پخش خبر زمین‌لرزه در روزنامه‌ها و با تلگراف به صلیب سرخ فرانسه و دیگر کشورها، سیلی از کمک‌های نقدی سرازیر شیر و خورشید سرخ ایران شد. روزنامة اطلاعات چند بار سیاهة این کمک‌ها را با نام افراد و نهادها به زیر چاپ برد و هر بار جمع مبلغ سیاهة به مبلغ پیشین افزوده می‌شد. پس از استقرار آرامش در سلماس‌، شهر جدیدی در یک کیلومتری دیلمقان در محل فعلی شهر سلماس با نقشة صحیح شهرسازی و مهندسی و به صورت شطرنجی توسط مهندس اسدالله خاور احداث و به هر یک از اهالی شهر ویران شدة سلماس‌، یک قطعه زمین مناسب برای خانه‌سازی و اسکان داده شد. امروز، از ویرانه‌های سلماس جز پایة دیوارهای مسجد «‌آقامچیدی‌» و سنگ‌های منشوری شکل ستون‌های مسجد چیزی باقی نمانده است که جای دارد محل این آثار توسط میراث فرهنگی حصارکشی شود و به عنوان یادگاری از زلزلة مشهور و ویرانگر ١٩٣٠ سلماس برای آیندگان برای عبرت و برنامه‌ریزی اصولی و نیز تلاش برای بسط دانش زلزله‌شناسی و مهندسی زرله در منطقه استفاده شود.

تشکیل سازمان‌های جمعیت در سال ١٣٠٧اقدامات برای تشکمل جمعیت نسوان شیر و خورشید سرخ ایران صورت گرفت‌. قمرالملوک وزیری در سال ١٣٠٨ به نفع شیر خورشید سرخ کنسرت داد. عواید آن به بچه‌های یتیم اختصاص داده شد. مستوره افشار در سال ١٣٠٩ جمعیتی به نام اناثیه شیر و خورشید سرخ‌، تحت سرپرستی ملکة پهلوی تاسیس کرد. سازمان جوانانیکی از مهم‌ترین و عمده‌ترین سازمان‌های وابسته‌، «‌جمعیت شیر و خورشید سرخ جوانان‌» بود. این جمعیت دارای آیین‌نامه مفصلی است که طرح آنا در مرداد ١٣١٨ به دستور نخست رزیر رقت‌، محمود جم و توسط ابراهیم الفت تنظیم شده است. در مادة ارل آیین‌نامه جوانانا، با استناد به اساسنامة تصویبی جمعیت شیر و خورشید، این سازمان را جزء جمعیت ملی شیر و خورشید دانسته است و از نظر سیاسی و مذهبی در مادة سوم آیین‌نامة مذکور تاکید گردید که جمعیت شیر و خورشید هیچ‌گونه جنبة سیاسی‌، نژادی و مذهبی ندارد و هدف و مقصد نهایی از تشکیل آن‌، تعمیم نیکوکاری‌، بهداشت عمومی‌، حفاظت از بیماری‌ها و تخفیف آلام بشری است‌.جمعیت شیر و خورشید جوانان‌، تاکید بیشتری روی جزئیات وظایف جمعیت اصلی داشت‌. مهم‌تر اینکه همة منظور و قصد خود را مصررفا تعالیم اخلاقی برای جوانان می‌کرد که شماری از این تعالیم از این قرار بود:

تعلیم اصول اخلاقی بین جوانان به وسیلة مجلات‌، رسالات‌، تصاویر و حکایات‌؛ سخنرانی و نمایش‌های کوچک در آموزشگاه‌ها و سینما ؛ تشویق به احترام با پیران‌؛ ترغیب پس‌انداز؛ تعلیم عملیات نجات غریق‌، آسیب‌دیده‌، برق‌گرفته و تعلیم تنفس مصنوعی‌؛ تشریک مساعی با ادارة پیشاهنگی در قسمت امداد؛ سرکشی و کمک به کودکان و پیران تحت معالجه در بیمارستان‌ها؛ کمک به خانواده‌های کثرالارلاد؛ تهیة تختخواب و قنداق برای کودکان خانواده‌های بی‌بضاعت ؛ دعوت مکرر به شام و نهار از طرف جوانان بابضاعت از هم شاگردی‌های بی‌بضات. در مادة هشتم آیین‌نامة جوانان‌، شرح مفصلی از دمات و وظایف این سازمان در مورد مایت از کودکان و مادران آمده است‌، از این قرار: کمک به یتیمان و زنان حامله‌، کمک به مادران و خانواده‌های بی‌بضاعت دارای بیمار با اعزام یک داوطلب به منزل ایشان برای ترتیب دادن غذا و پرستاری از اطفال‌، جمع‌آوری کودکان ولگرد و اطفالی که دستخوش بدرفتاری کسان خود هستند.در مادة مذکور آیین‌نامة جوانان به جزئی‌ترین مسائل بهداشتی نیز اشاره بسیار شده است‌. حتی تهیه و تقسیم عینک و دست و پای مصنوعی به طور مجانی بین کودکان محتاج و تقسیم کفش برای دانش‌آموزان را نیز از نظر دور نداشته است‌. در قسمت چهارم از شرح وظایف این جمعیت به انجام خدمات عمومی اشاره شده است که برخی از مواد آن عبارتند از: کمک معنوی و درسی به دانش‌آموزان کم استعداد، کمک به بیماران و بینوایان و ناتوانان‌، تعلیم نحوة راه رفتن در خیابان بین کودکان برای مواجه نشدن با خطرات عبور و مرور، مبارزه با تریاک و الکل و سایر اعتیادات مضر، مبارزه با آفات نباتی‌، حمایت حیوانات و پرندگان‌، تهیة پرستاران داوطلب و مجانی برای پرستاری از بیماران بی‌بضاعت‌.جمعیت شیر و خورشید جوانان از لحاظ امور مالی و هزینه‌ها بیشتر خودکفا بوده است‌. در فصل پنجم مادة بیست و یکم آیین‌نامه جوانابا ح درآمدهای جمعیت ذکر گردیده است‌: اعتبار از محل بودجة جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران‌؛ اعتبار از محل درآمدهای اوقاف‌؛ حقوق کارمندی که توسط کارمندان عامل جمعیت تادیه می‌شود و حداقل آن سالی ٣٠ ریال است‌؛ اعانات از طرف ادارات دولتی و شهرداری‌ها؛ اعانات از طرف بنگاه‌ها و شرکت‌ها و اشخاص درآمدهای حاصله از اموال منقول و غیرمنقول جمعیت ؛ وجوه حاصل از نمایش‌ها، پارتی‌ها و غیره که به نام جمعیت داده س‌شود؛

درآمدهای حاصل از هفته‌ها یا ررزهای نیکوکا ری ،درآمد حاصل از تمبرهای مخصوص و مونوپول‌ها و غیره که از طرف دولت اعطا می‌شود .در مجموع دربارة سازمان جوانان باید گفت از آنجا که بیشترین منبع درآمد آن از جانب خیرات و اعانات نوع‌دوستانة افراد خیر بود، این سازمان در چارچوب آیین‌نامة تصویبی خود، تا حد امکان پا به پای جمعیت فعالیت‌های ارزنده و مفیدی به جامعة ایرانی اعطا کرد.تاسیس شعببنا به مادة سی و درم اساسنامة جمعیت‌، هیآت مرکزی کل‌، ١٥ نفر بودند که در تهران‌، مجمع عمومی از میان خود ٢٥ نفر را با رای مخفی انتخاب می‌کرد که از این میان‌، ١٥ نفر کارمند اصلی و ١٠ نفر عضو علی‌البدل بود. در مجمع عمومی که در مهر هر سال انجام می‌گرفت ٥ نفر از کارمندان هیات‌، با قرعه خارج و ٥ نفر به جای آنها انتخاب می‌شدند که کارمندان خارج شده امکان انتخاب مجدد داشتند. هیآت مرکزی کل‌، همه ساله از میان خود یک رئیس‌، دو نایب رئیس‌، یک دبیر کل و یک خزانه‌دار کل انتخاب می‌کردند که اینها در مجموع هیآت مدیره جمعیت را تشکیل می‌دادند. در تمام شهرستان‌های بزرگ و کوچک ایران تقریبآ شعبات جمعیت دایر شد و همه جا امور جاری تحت نظر بود و به اهتمام هیآت مدیره و مسئولیت مدیرعامل انجام می‌پذیرفت‌.

بنا بر مستندات‌، تآسیس جمعیت مشهد، تشکیل اولین هیات مرکزی و نیز هیات مدیرة آن را در سال ١٣.. و حتی قبل از تشکیل مجمع عمومی در تهران و امضای اساسنامه ذکر کرده‌اند. با این حال‌، اولین شهری که از تاسیس جمعیت شیر و خورشید استقبال کرد شهر تبریز بود. البته این اقدام به دلیل وجود جمعیت‌های خیریه‌ای بود که از زمان مشروطیت در تبریز تشکیل شده بود. لذا زمینه‌های انجام این امور از قبل در تبریز وجود داشت‌. منابع درآمد این جمعیت در اوایل تاسیس‌، از فروش پوست و رودة گوسفندانی بود که مردم در اعیاد مذهبی قربانی می‌کردند. بعدها منابع درآمد دیگر به دست امد و توسعه پیدا کرد و اقدامات مهمی صورت گرفت از جمله‌: ا) تآسیس مریضخانه‌ای در کوی ششگلان

تآسیس مریضخانه‌ای در کوی مارالان‌؛ ٣) کمک به آسیب‌دیدگان سیل ویرانگر ١٧ تیر ١٣٠٨ در تبریز؛
دکتر امیر اعلم که برای احوال‌پرسی و معالجة آیت‌الله حاج شیخ عبدالکریم حائری به قم مشرف شده بود با حضور چثد روزه در ان شهر شعبة جمعیت قم را نیز در سال ١٣٠٥ افتتاح کرد.تاسیس جمعیت‌های شهرستان‌های مختلف در این سال‌ها بود: اررمیه‌، ساری و رضاییه ١٣٠٧؛ استارا و کرمانشاه ٨ ١٣٠؛ بوشهر، سلدوز، زنجان‌، مراغه

٩ ١٣٠؛ شمراز ١٣١٠ ؛ کردسقان و اصهان ١ ١٣١؛ خوی‌٢ ١٣١؛ کرمان ١٣١٤؛ اردیبل و رشت ٦ ١٣١؛ اراک‌، اهواز، خرمشهر، کاشابا، همدابا و یزد .١٣١٩ بودجة جمعیت در این دوران بودجة بیست ماه اول جمعیت از مرداد ١٣٠٢ تا اسفند ١٣٠٣ به ترتیب از محل اعانات بود و حقوق ماهانة اعضا ١٣٥٨ تومان و ٦ قران و دو عباسی بود که مخارج جمعیت نیز در همین حد بود. این مخارج عبارت بود از: خرج چاپ اولین شمارة مجله و کاغذ آن‌؛ خرج کاغذ و لوازم‌التحریر و وسایل دفتری‌؛ خرج پست و تلگراف و خرید دارو برای تربت‌؛ خرج آبدارخانه‌، اسباب‌کشی و حق‌الزحمة فراش‌ها و مخارج ارسال هدایا به جنوب‌؛ خرج تابلو و بیرق شیر و خورشید؛ خرج چاپ و نقاشی اوراق و سهام تاسیس دارالعلوم رضوی‌؛ حقوق یک منشی‌؛ یک پیشخدمت‌، یک سرایدار و یک فراش که تنها اعضای حقوق بگیر جمعیت در سال اول بودندم حق عضویتی که جمعیت باید به کمیتة صلیب‌سرخ می‌پرداخت تا سال ١٣٠٦ به تاخیر افتاده بود که در آن سال در جلسة ١٢ آبان‌، هیات مدیره تصمیم گرفت تا سالی ١٥٠٠ فرانک سوئیس به عنوان حق عضویت پرداخت شود.فودجه و دارایی‌هادارایی‌ها و درآمد جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران بیشتر از کمک‌های مردمی و عایداتی بود که از تاسیسات و مستقلات جمعیت تامین می‌شد. در مادة پنجاهم اساسنامة جمعیت دارایی‌های جمعیت به قرار زیر عنوان شده است‌:حقوق کارمندانی که جمعیت می‌پردازد؛

اعانات و هدیه‌های مختلف اعم از نقدی و جنسی‌؛موقوفات جمعیت اعم از منقول و غیرمنقول و درآمد آنها؛وجوه حاصل از نمایش‌ها، کنفرانس‌ها، گاردنا پارتی‌ها، بخت‌آزمایی‌ها، فررش‌های خیریه‌، تمبرهای اختصاصی و غیره که به نام جمعیت به عمل می‌آید؛ اراضی‌، ابنیه‌، عمارات‌، آلات‌، ادوات‌، اثاثیه و غیره متعلوا به جمعیت و درآمد آنها؛عین و درآمد املاک و مستقلات و مونوپل‌ها و تخصیصات اعشار اضافی بعضی از مالیات‌ها که ممکن است از طرف درلت به جمعیت راگذار یا به نام جمعیت جح‌آرری شود؛سهاس که جمعیت ممکن است در بنگاه‌های بازرگانی و غیره داشته باشد و درآمد آنها.

درآمد جمعیت شیر و خورشید سرخ از مرداد ١٣٠٢ یعنی آغاز تاسیس تا اسفند ١٣٠٣، حدود ١٣٥٨ تومان و شش قران و دو عباسی بود. بنا به یک گزارش موثق‌، درآمد جمعیت از سال ١٣١٧ تا ١٣٢٠ به ٩١ی‌١٣٢٢ ریال رسی که هزیفه‌های جمعیت رقم ١٠٧٩٠٠٥ ریال را نشان می‌دهد. در نهایت موجودی این جمعیت در اوایل سال ٠ ١٣٢، مبلغ ٢٦٣٦٨٦ ریال بوده است‌. البته جمعیت از نظر مالی در مقاطع مختلف با مشکلات مالی بسیاری دست به گریبان بود.در سال ١٣١٢، اعضای هیات مرکزی کل جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران طی نامه‌ای که به دفتر مخصوص دربار ارسال داشتند از بی‌کفایتی عواید جمعیت گلایه و درخواست کمک‌های مالی از هیات دولت کردند. در این نامه تاکید شد که در سایر ممالک‌، خزانة صلیب‌احمرها و هلال‌احمرها دارای ذخیره هنگفتی است که روز به روز بر توسعة آن افزوده می‌شود. از طرف دولت‌ها نیز نسبت به این موسسات حمایت و کمک‌های مادی از قبیل بعضی انحصارها و برقراری و ترویج تمبر مخصوص صلیب‌احمر و هلال‌احمر عنایت می‌شود. شیر و خورشید سرخ ایران در نامه‌ای این نکته را عنوان کرد که با اینکه پیشنهادهای لازم را مکررا به عرض هیات محترم دولت رسانیده است‌، متاسفانه از تمام این گونه مزایا محروم است و چون خزانة این موسسه تهی می‌باشد بعضی از موسسات از قبیل مریضخانه‌های قم و حضرت عبدالعظیم و شهر شاهپور و موسسه نوزادگان تهران ناتمام مانده است و توانایی اداره آن هم نیست و اگر احوال بدین منوال بماند این موسسه که رسماً در جامعة ملل دنیا معرفی و مورد توجه است و سمت معاونت صحیحة قشون دولت شاهنشاهی را دارد و باید دارای ذخایر کافی باشد تا در مواقع ضرورت همانند موسسات صلیب‌احمرهای دنیا خدمات مهمی را انجام دهد، بیم آن می‌رود که قادر به بقا و ادامة وظایف خود نباشد و منحل گردد و زحماتی هم که تا به حال کشیده بده به هدر رود.در پاسخ به این نامه‌، دفتر مخصوص دربار به رئیس‌الوزرا دستور داد تا پیشنهاداتی را که از طرف شیر و خورشید سرخ می‌شود مورد مطالعه و توجه قرار دهد و مساعدت‌های مقتضی را در اجرای آن بت عمل آررد. ظامرا متاقب این مکاتبات رئیس‌الوزرا نیز قرار را بر این نهاد که پیشنهادات هیات مرکزی کل جمعیت را مورد توجه قرار دهد و تصمیماتی مثبت در این زمینه اتخاذ کند. شاید درنتیجة این تلاش‌ها بود که بودجة شیر و خورشید در ابتدای اولین سال تاسیس از ١٣٥٨ تومان و شش قران و دو عباسی در سال ٠ ١٣٢، به ٢٦٣٦٨٦ ریال رسید. جمعیت شیر و خورشید در سایر استان‌ها و شهرستان‌ها نیز کمابیش فعال بود.خدمات ارائه شده در این دوراندر این مبحث به مختصری از گزارش جمعیت در اردیبهشت ١٣٢٠ بسنده س‌شود. این گزارش در جراید مختلف به چاپ رسید و همة اقدامات و فعالیت‌های جمعیت را در داخل و خارج از کشور شرح داد. هر چند این گزارش‌ها تاحدودی فرمایشی بودند اما آمارهای ارائه شده نسبتاً قابل ارزیابی است‌. بدین قرار:ایجاد تیمارگاه عمومی مرکزی برای بیماران بی‌بضاعت و خرید داروی مجانی برای آنان‌؛کمک به مهاجران ایرانی که از شوروی مهاجرت کردند و جمعیت برای آنان مبلغ ٤٢٨٠١٠ ریال معادل ٣٥ دینار اعانات جمع‌آوری کرد؛کمک به سیل‌زدگان نهاوند در زمستان ١٣١٧ که در اثر اقدامات جمعیت مبلغ ٥٠٠٠٦٨ ریال برای مصرف سیل‌زدگابا استفاده شد؛با وقوع زلزلة دی ١٣١٨ در ترکیه‌، از طرف جمعیت مبلغ ٤٤٠٨٤ اریال به آسیب‌دیدگان ترکیه مساعدت شد؛در سال ١٣١٨ برای مبارزه با مرض وبا در زابل که از خارج به کشور سرایت کرده بود، جمعیت معادل ٧٨٥٠٠ ریال دارو و لوازم تلقیح خریداری و به ادارة کل بهداری برای ارسال به نقاط مورد ابتلا فرستاد ؛کمک مالی به درماندگان و اشخاص بی‌بضاعت برای کمک و هزینة سفر (‌برای بازگشت‌) به محل خود که در مجموع از این بابت مبلغ ٢٥٦٩ اریال هزینه گردید؛در سال ١٣٠٨ مبالغی در بانک مسکو به عنوان اعانه برای زلزله‌زدگان آذربایجان جمع‌آوری شد و چون به موجب قانون انتقال وجوه مزبور به ایران مقدور نبود جمعیت تصمیم گرفت تا با آن پول‌، مقداری دارو و یک دستگاه کامل رادیولوژی و فیزیوتراپی خریداری کند.ساخت تیمارگاه در جنوب شهر که با تصویب‌نامة هیات وزیران و اعتبار ١٢٠٠٠٠ ریال ساختمان آن راه‌اندازی شد؛با مساعدت وزارت کشور در شهرستان‌های فاقد جمعیت‌، جمعیت شیر و خورشید تشکیل شد و نیز بیمارستان‌های بزرگی در تبریز، رضائیه‌، مراغه‌، ماکو، آستارا، مهاباد و خوی ایجاد گردید.وقفیات جمت در آن دورانکمک به بیماران و تامین مصارفا بیمارستان هلال‌احمر شهرستان ساری از درآمد موقوفات زراعی (‌٤ سند)‌، چهارده باب مغازه‌، یک تیمچه‌، مریضخانة عظیما در شاهررد، مریضخانة صومعه‌سرا خلاصة هشت سند ارل است که در سال‌های ١٣٠٨ تا ١٣٢٠ تنظیم شدند که شرح کامل آن در کتاب میراث ماندگار ذکر گردیده است‌.

مطالب پیشنهادی
متأسفانه موردی یافت نشد.
ناحیه کاربری

فرمت ایمیل صحیح نمی باشد. ایمیل خود را وارد نمایید.

رمز عبور خود را وارد نمایید.

گزیده ها
گزیده های پر بیننده ترین اخبار روز و هفته
گزیده های وبگردی و اخبار جذاب
گزیده های وبگردی و اخبار جذاب
گزیده های پر بیننده ترین اخبار روز و هفته
مجله اینترنتی دیتاسرا
کلیه حقوق مادی و معنوی این وبسایت متعلق به گروه نرم افزاری دیتاسرا می باشد.
Copyright © 2015